Şotlandiyanın şimalında yerləşən daş dövrünə aid qəbirlər Neolit dövründə insanların qohumluq münasibətlərinə dair mühüm məlumatlar ortaya çıxarıb. Qəbirlər təxminən e.ə. 3800–3200-cü illər arasında istifadə olunub. Bu dövr, tarixdən əvvəlki Şotlandiyada ovçuluq-yığıcılıqdan kənd təsərrüfatına keçid mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Live Science" yazır.

Qəbirlərdə aparılan DNT analizi

Araşdırma çərçivəsində alimlər Katiness bölgəsi və Orkney adalarındakı beş qəbirdən 22 nəfərin DNT-sini analiz ediblər. Nəticələr "Antiquity” jurnalında dərc olunub.

Alimlər bildirirlər ki, minilliklər ərzində qəbirlərin dağılması və qarışması səbəbindən sosial əlaqələri müəyyən etmək çətin idi. Lakin qədim DNT analizi bu boşluğu doldurmağa imkan verib.

Nyukasl Universitetindən arxeoloq Kris Fauler qeyd edib ki, əsas sual qohumluq əlaqələrinin necə təşkil olunması və hansı xətt üzrə seçilməsi ilə bağlı olub.

Nəticələr nələri göstərdi?

Tədqiqat zamanı aşkar edilib ki, qəbirlərdə dəfn olunan şəxslərin böyük hissəsi kişi xətti üzrə yaxın qohumluq əlaqələrinə malik olub. Bəzi qəbirlərdə ata və oğul, digərlərində isə qardaşlar müəyyən edilib.

Həmçinin iki qonşu qəbirdə ata xətti üzrə ögey qardaşlar və ya dayı–bacıoğlu kimi qohumluq əlaqələri aşkar olunub. Şotlandiyanın şimal-şərqində, Kolder gölü yaxınlığındakı bir qəbirdə isə ata, oğul və nəvənin birlikdə dəfn edildiyi ilk belə Neolit nümunəsi qeydə alınıb.

Kardiff Universitetindən Viki Kamminqs bildirib ki, nəticələr həmin cəmiyyətlərdə kişi xəttinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını göstərir.

Qadınların rolu

Tədqiqatda qadın skeletləri arasında yaxın genetik əlaqələr aşkar edilməyib. Məsələn, ana–qız və ya bacılar arasında birbaşa yaxın qohumluq nümunələri tapılmayıb.

Bununla belə, Orkney adalarında dəfn edilən bəzi qadınların materikdəki kişi qohumlarla genetik bağlılığı onların bu "qohumluq şəbəkələrinin” saxlanılmasında mühüm rol oynaya biləcəyini göstərir.

Alimlərin qənaəti

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, əldə olunan nəticələr Neolit dövrü Şotlandiyasında cəmiyyətin əsasən ata xətti üzrə təşkil olunduğunu təsdiqləyir. Bu sosial quruluş həmin dövrdə insanlar üçün qablar, mal-qara və əmək alətləri qədər vacib ola bilərdi.