ABŞ-da dəmiryolları bu gün Avropa və ya Ukrayna kimi ölkələrdə olduğu qədər vacib rol oynamır. Bir neçə istiqamət istisna olmaqla, əksər amerikalılar üçün qatar artıq şəhərlərarası əsas nəqliyyat vasitəsi deyil. Halbuki təxminən 100 il əvvəl vəziyyət tam fərqli idi.

Valyuta.az xarici mediaya istinadən ABŞ-da sərnişin qatarlarının niyə nadir hala gəldiyini və bunun həyat səviyyəsi ilə necə bağlı olduğunu izah edir.

Qatarların ABŞ-də yoxa çıxması – Qısa tarix

XIX əsrdə və XX əsrin birinci yarısında dəmiryolları Şimali Amerikanın nəqliyyat sisteminin əsasını təşkil edirdi. Məhz onlar şərq sahilini qərb əraziləri ilə birləşdirmişdi.

XX əsrin əvvəllərində ölkədaxili demək olar ki, bütün uzun məsafəli səfərlər qatarla edilirdi. Sənayeləşmə dövründə bu tələbat daha da artmışdı.

II Dünya müharibəsi zamanı yanacaq çatışmazlığı və hərbi daşımalar səbəbindən qatarlar yenidən populyarlıq qazandı. Lakin 1945-dən sonra sərnişin daşımaları tədricən azalmağa başladı və qatarlar nisbətən dar nişə çevrildi.

Bunun əsas səbəbi ABŞ-də avtomobil mədəniyyətinin erkən formalaşması oldu. Benzinin ucuz olması və əhalinin alıcılıq qabiliyyəti avtomobili kütləvi seçimə çevirdi.

1956-cı ildə dövlətlərarası avtomagistral sisteminin yaradılması ilə avtomobil nəqliyyatı daha da üstünlük qazandı və qatarların rolu daha da azaldı.

ABŞ-də insanlar hələ də qatarlardan istifadə edirmi? - Digər səbəblər

Digər mühüm amil ölkənin məskunlaşma modelidir. Şəhərlər arasında və ətraf ərazilərdə əhali çox geniş məsafələrə səpələnib.

Aşağı əhali sıxlığı səbəbindən geniş sərnişin dəmiryolu şəbəkəsi tikmək iqtisadi cəhətdən sərfəli deyil. Belə şəraitdə şəxsi avtomobil daha praktik olur.

Dəmiryollarının özəl şirkətlərə məxsus olması da vəziyyətə təsir edib. Şirkətlər üçün əsas məqsəd gəlir idi. Sərnişin axını azaldıqca bir çox marşrut zərərsiz oldu və bağlandı.

Dövlət isə uzun müddət bu sahəyə ciddi subsidiya vermirdi, əvəzində avtomagistrallar və hava limanları daha çox dəstəklənirdi. Nəticədə minlərlə kilometr dəmiryolu sökülərək istifadədən çıxarıldı.

ABŞ-də niyə sürətli qatarlar yoxdur? - Müasir vəziyyət

Son illərdə yüksək sürətli qatarlar barədə müzakirələr artsa da, ABŞ-də bu sahə zəif inkişaf edib. Bunun bir neçə səbəbi var.

İlk növbədə, mövcud relslərin çoxu yüksək sürət üçün yararsızdır və ya tamamilə yenidən tikilməlidir. ABŞ-nin böyük ərazisi və şəhərlər arasındakı məsafələrin çoxluğu da prosesi çətinləşdirir.

Torpaq mülkiyyəti problemi də ciddi maneədir: bir çox ərazi özəl şəxslərə məxsusdur və layihələr üçün torpağın alınması uzun hüquqi proses tələb edir.

Bundan əlavə, daxili uçuş şəbəkəsi çox inkişaf edib. Bir çox marşrutlarda təyyarə həm daha sürətli, həm də daha rahat seçim olaraq qalır.

Nəticədə ABŞ-də dəmiryolu tamamilə yox olmayıb, amma əsas rolunu avtomobil və aviasiya sektoruna verib.