“Bitcoin” və “Ethereum” bazar kapitallaşmasına görə dünyanın iki ən böyük kriptovalyutasıdır. Hər iki aktiv blokçeyn texnologiyasına əsaslansa da, onların yaradılma məqsədi, işləmə prinsipi və istifadə sahələri bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bu fərqləri bilmək investorların hansı aktivin onların məqsədlərinə daha uyğun olduğunu müəyyənləşdirməsinə kömək edə bilər.

“Bitcoin” nədir?

“Bitcoin” 2009-cu ildə Satoşi Nakamoto təxəllüsü ilə tanınan anonim yaradıcı tərəfindən istifadəyə verilib. O, banklara və dövlət qurumlarına ehtiyac olmadan pul göndərmək və qəbul etmək üçün ənənəvi valyutalara mərkəzləşdirilməmiş alternativ kimi hazırlanıb.

“Bitcoin” blokçeyn şəbəkəsində fəaliyyət göstərir. Əməliyyatlar kriptoqrafiya vasitəsilə təsdiqlənir və şəffaf, dəyişdirilməsi çətin olan reyestrdə qeydə alınır. Sistemə heç bir şəxs və ya qurum təkbaşına nəzarət etmir.

“Bitcoin”in əsas xüsusiyyətlərindən biri onun məhdud təklifə malik olmasıdır. Ümumilikdə yalnız 21 milyon “Bitcoin” yaradıla bilər. Bu həddə çatdıqdan sonra yeni sikkələr dövriyyəyə buraxılmayacaq.

“Ethereum” nədir?

“Ethereum”un konsepsiyası 2013-cü ildə təqdim olunub, şəbəkə isə 2015-ci ildə istifadəyə verilib. O da “Bitcoin” kimi mərkəzləşdirilməmiş şəbəkədir, lakin daha geniş funksionallığa malikdir.

“Ethereum”un əsas üstünlüyü ağıllı müqavilələrdir. Bu proqramlar müəyyən şərtlər yerinə yetirildikdə avtomatik icra olunur. Məhz bu xüsusiyyət “Ethereum”u təkcə kriptovalyuta deyil, həm də mərkəzləşdirilməmiş tətbiqlər üçün platformaya çevirir.

Şəbəkədə NFT-lər, müxtəlif tokenlər və mərkəzləşdirilməmiş maliyyə xidmətləri də fəaliyyət göstərir. “Bitcoin”dən fərqli olaraq, “Ethereum” tokenlərinin ümumi sayına sərt məhdudiyyət yoxdur.

Əsas fərqlər nələrdir?

“Bitcoin” əsasən rəqəmsal valyuta və dəyər saxlama vasitəsi kimi istifadə olunur. Buna görə də onu tez-tez “rəqəmsal qızıl” adlandırırlar.

“Ethereum” isə proqramlaşdırıla bilən blokçeyn platformasıdır və onun üzərində maliyyə tətbiqləri, ağıllı müqavilələr və digər rəqəmsal xidmətlər qurmaq mümkündür.

Əməliyyat sürəti baxımından da fərq var. “Bitcoin”də əməliyyatın təsdiqlənməsi 10 dəqiqəyədək çəkə bilər. “Ethereum”da isə əməliyyatlar adətən bir neçə saniyə ərzində təsdiqlənir.

Təklif baxımından “Bitcoin” 21 milyon sikkə ilə məhdudlaşır, “Ethereum”da isə belə maksimum hədd yoxdur.

Onlar necə işləyir?

Hər iki kriptovalyuta blokçeyn texnologiyasından istifadə edir, lakin əməliyyatların təsdiqlənməsi fərqli mexanizmlərlə həyata keçirilir.

“Bitcoin” “proof-of-work” sistemindən istifadə edir. Bu modeldə maynerlər mürəkkəb riyazi məsələləri həll edərək əməliyyatları təsdiqləyir və bunun müqabilində mükafat əldə edirlər. Sistem təhlükəsiz hesab olunsa da, yüksək enerji sərfiyyatı ilə seçilir.

“Ethereum” isə 2022-ci ildən “proof-of-stake” modelindən istifadə edir. Bu sistemdə validatorlar şəbəkənin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün öz aktivlərini girov kimi yerləşdirirlər. Bu üsul daha az enerji sərf edir və əməliyyatları daha sürətli emal etməyə imkan verir.

Hansı daha sürətli və ucuzdur?

“Ethereum” ümumilikdə daha sürətli işləyir, lakin komissiyalar bəzi hallarda daha yüksək ola bilər. Şəbəkə yükləndikdə əməliyyat xərcləri ciddi şəkildə arta bilər.

“Bitcoin”də isə əməliyyat komissiyaları adətən daha aşağı olur. Bununla belə, daha yüksək komissiya ödəyən istifadəçilərin əməliyyatları daha tez təsdiqlənə bilər.

“Bitcoin” və “Ethereum”dan nə üçün istifadə olunur?

“Bitcoin” əsasən ödəniş vasitəsi və uzunmüddətli dəyər saxlama aktivi kimi istifadə edilir. Onun geniş tanınması və yüksək likvidliyi onu kriptovalyuta bazarının ən populyar aktivinə çevirib.

“Ethereum” isə daha çox rəqəmsal ekosistem kimi fəaliyyət göstərir. Şəbəkədə mərkəzləşdirilməmiş tətbiqlər, NFT-lər və DeFi xidmətləri fəaliyyət göstərir. Bu səbəbdən “Ethereum” yalnız valyuta deyil, həm də texnoloji platforma hesab olunur.

Hansını almaq daha məqsədəuyğundur?

Seçim investorun məqsədindən asılıdır.

Daha çox tanınan, geniş qəbul edilən və uzunmüddətli dəyər saxlama vasitəsi kimi istifadə olunan aktiv axtaranlar üçün “Bitcoin” daha uyğun seçim ola bilər.

Ağıllı müqavilələrə, mərkəzləşdirilməmiş tətbiqlərə və daha geniş blokçeyn ekosisteminə maraq göstərənlər üçün isə “Ethereum” daha cəlbedici görünə bilər.

Bəzi investorlar riskləri bölüşdürmək üçün hər iki aktivə sərmayə yatırmağı da nəzərdən keçirirlər.

Risklər nələrdir?

Həm “Bitcoin”, həm də “Ethereum” yüksək dəyişkənliyə malik aktivlərdir. Onların qiyməti qısa müddətdə kəskin arta və ya azala bilər.

Əsas risklərdən biri istehlakçıların qorunması mexanizmlərinin məhdud olmasıdır. Elektron pul kisəsi sındırıldıqda, vəsait itirildikdə və ya fırıldaqçılıq baş verdikdə pulların geri qaytarılması çox vaxt mümkün olmur.

Digər risk əməliyyat xərclərinin yüksək olmasıdır. Xüsusilə şəbəkənin yükləndiyi dövrlərdə komissiyalar arta bilər.

Bundan əlavə, kriptovalyutaların tənzimlənməsi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Müxtəlif ölkələrdə qəbul ediləcək yeni qaydalar bu aktivlərin qiymətinə və istifadə imkanlarına təsir göstərə bilər.