MÖCÜZƏLİ YER DÜNYAMIZ: Ölü Natron gölü, Tanzaniya

24-10-2025, 12:54           
MÖCÜZƏLİ YER DÜNYAMIZ: Ölü Natron gölü, Tanzaniya
Tanzaniyadakı Natron gölündə nəinki səthə toxunan heyvanları öldürən, həm də onları daşlaşdıran maddələr var. Bu nadir hadisəyə gölün kimyəvi tərkibi səbəb olur, qorxu filmindən çıxan bir şey kimi qalıqlaşmış canlıları geridə qoyur.
Natron gölü duzluluq və qələvilik səviyyələri həddindən artıq yüksəldikdə ortaya çıxan müəyyən mikroorqanizmlər tərəfindən verilən fərqli rənginə görə "qırmızı" kimi tərcümə olunur. Əsas orqanizm siyanobakteriyalardır, bitkilər kimi fotosintez vasitəsilə işığı udur. Yığılmış fotonlar bu heyrətamiz bakteriyanın piqmentasiyasının qırmızıya çevrilməsinə səbəb olur və Natron gölünün qələvi sularında əmələ gələn milyonlarla siyano bakteriyası suyun bütün səthlərinə tünd qırmızı rəng verir. Yalnız bakteriyaların bir qədər az olduğu dayaz yerlərdə su parlaq qırmızıdan narıncı rəngə çevrilir.
Ölü Natron gölü Tanzaniyanın şimalında, Keniya ilə sərhəddə yerləşir. Göl Ramsar Sahəsi beynəlxalq əhəmiyyətli su-bataqlıq ərazisi olan Natron gölü hövzəsinin daxilindədir.
Bu duzlu gölün dərinliyi dayazdır - maksimum 3 metrdir və mövsümdən və suyun səviyyəsindən asılı olaraq sahil xəttini daim dəyişir. Bataqlıq ərazilərdə suyun temperaturu 50 dərəcə Selsiyə çata bilər və suyun səviyyəsindən asılı olaraq, qələvilik pH 9-dan 10,5-ə çata bilər. Ölü Natron gölü vaxtaşırı qırmızı və çəhrayı rəngə çevrilən duz qabığı ilə örtülmüşdür. Bu, göldə yaşayan mikroorqanizmlərin nəticəsidir.
Göl dünyanın ən aktiv vulkanik zonalarından birində, daim axınında - Nqoronqoro kraterinin və Empakayın şimalında yerləşən Böyük Rift Fay bölgəsində yerləşir. Ngorongoro Mühafizə Bölgəsinin cənub-şərqində yerləşən Eyasi gölü və Tanzaniyanın qərbindəki Rukva gölü ilə yanaşı, Natron gölü əsasən duz və sodadan ibarət dünyanın unikal qələvi gölləri arasındadır. Yeraltı axınlar, su və hava arasındakı bu kimyəvi qarşılıqlı təsir bu su obyektlərinin ətrafında unikal mikroiqlim yaradır. Landşaftın özü də, ilk növbədə, gölün sahillərini daşlaşmış, duzlu ağ səhraya çevirən buxarlanma ilə əlaqədar olaraq dəyişməyə məruz qalır.
Qoruğun ümumi sahəsi 700 kvadrat kilometrdir.
Məhz burada, Tanzaniyanın bu "Ölü dənizi" yaxınlığında, Qədim Afrikanın müqəddəs yerlərindən biri - Masai dilində "Tanrılar dağı" və ya "Ruhlar dağı" mənasını verən Ol Doinyo Lengai vulkanı yerləşir. Bu vulkan bu gün "TANZANİYANIN YAŞAYAN MÖCÜZƏLƏRİ"ndən biridir.
Bəzi mənbələrə görə, Ol Doinyo Lengai sonuncu dəfə 2008-ci ilin oktyabrında oyanıb və bir daha yatmayıb. Ən son məlumatlara görə, 2010-cu ildə "vulkanın kraterində yaşayan tanrılar" arasında artan narazılıq nəticəsində daha bir püskürmə müşahidə edilib.
Natron gölündə milyonlarla flaminqo yaşayır. Göl isə, vadidə yaşayan 2,5 milyon ildir nəsli kəsilməkdə olan Kiçik Flaminqos üçün yeganə çoxalma yeridir. Natron gölü Kiçik Flaminqo üçün yeganə çoxalma yeridir, çünki onun kostik mühiti quşların yuvalarına çatmağa cəhd edən yırtıcılara qarşı maneə rolunu oynayır.
Bataqlıq ərazilərdə temperatur 50 dərəcə Selsiyə çata bilər və yağışdan asılı olaraq, qələvilik pH 9-dan 10,5-ə qədər ola bilər (az qala ammonyak kimi qələvi).
1962-ci ildə güclü yağış daşqına səbəb olub. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, bir milyondan çox yumurta məhv edilib.
Natron gölü üçün yeni təhlükə gölün sahilində soda külü emalı zavodunun inkişafıdır. Zavod göldən suyu pompalayır və sonra natrium karbonatı kimyəvi yolla çıxararaq, yuyucu vasitəyə çevirib ixrac edir. Zavodun yaxınlığında 1000-dən çox işçi üçün mənzil də tikilib və bütün zavod kompleksini enerji ilə təmin etmək üçün, elektrik stansiyası üçün kömür daşınıb.
Makalandın aşağıdakı tipik faunası üçün ovlanmasına icazə verilir: dağ camışı, donuz, bəbir, şir, giyena, çaqqal, samur antilopu, savanna zebrası, kiçik pişiklər (karakal, genet, kivet, serval və çöl pişiyi), kiçik antilop (dik-dik, duiker və Steinbeteenk, orta antelopek) və Tompson ceyranı, Qrant ceyranı, Robert ceyranı və dağ qamışı.
Есмира Шукурова














Teref.az © 2015
TEREF - XOCANIN BLOQU günün siyasi və sosial hadisələrinə münasibət bildirən bir şəxsi BLOQDUR. Heç bir MEDİA statusuna və jurnalist hüquqlarına iddialı olmayan ictimai fəal olaraq hadisələrə şəxsi münasibətimizi bildirərərkən, sosial media məlumatlarındanda istifadə edirik! Nurəddin Xoca
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
E-mail: n_alp@mail.ru