Süni intellekt (AI) 21-ci əsrin ən transformativ texnologiyası olaraq qiymətləndirilir və elektrik, internet kimi kəşflərlə müqayisə olunur. Onun tərəfdarlarına görə, AI mürəkkəb problemlərə yanaşma tərzimizi köklü şəkildə dəyişdirə və dünyanı yenidən formalaşdıra bilər.

Təbii ki, həm şirkətlər, həm də hökumətlər bu inqilabda lider olmaq üçün yarışırlar. AI-yə yatırılan investisiyalar baxımından ABŞ bütün ölkələri qabaqlayır, onu Çin və Böyük Britaniya izləyir.

Valyuta.az AI-a ən çox sərmayə qoyan ölkələri təqdim edir:

ABŞ

ABŞ həm özəl, həm də dövlət sektoru üzrə AI-a ən böyük sərmayə qoyandır. 2013–2024-cü illərdə özəl sektor AI-a ümumilikdə 471 milyard dollar sərmayə qoyub, bunlardan 109 milyardı 2024-cü ildədir. Güclü dövlət investisiyaları və qazanc imkanları AI startaplarının sürətlə inkişafına səbəb olub. Meta (META), Google (GOOGL) və Amazon (AMZN) kimi böyük şirkətlər də milyardlarla dollar sərmayə qoyaraq bu sahədə lider mövqeyə gəlməyə çalışırlar. 2019–2023-cü illərdə ABŞ hökuməti AI-yə təxminən 328 milyard dollar sərmayə qoyub. Bu vəsaitlərin əsas hissəsi qərarvermə elmi, sonra kompüter vizionu, avtonom sistemlər, maşın öyrənməsi və təbii dil emalı sahələrinə yönəldilib. Ən çox xərcləyən qurum Müdafiə Nazirliyi olub.

Çin

Dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı olan Çin özəl sektorda AI-a sərmayə baxımından ikinci yerdədir. 2013–2024-cü illərdə Çin özəl sektoru AI-a 119 milyard dollar sərmayə qoyub, bunlardan 9 milyardı 2024-cü ildədir. Alibaba (BABA), Tencent və Baidu (BIDU) kimi şirkətlər bu sahədə liderdir. Baidu artıq ölkənin əsas şəhərlərində robotaksi xidmətlərini işə salıb. 2019–2023-cü illərdə Çin hökuməti bu texnologiyaya 133 milyard dollar sərmayə qoyub. 2025-ci ildə Çin erkən mərhələli layihələrə və AI təchizat zənciri üzrə investisiyalara yönəlmiş milli AI sənaye fondunu təsis edib. Stanford Universitetinin 2025 AI İndeks Hesabatına görə, Çin ABŞ ilə performans fərqini azaltmaqda irəliləyir və AI sahəsində nəşrlər və patentlər üzrə liderdir. Ölkədə süni intellektə ictimai münasibət də digər ölkələrə nisbətən müsbətdir.

Böyük Britaniya

Böyük Britaniya hökuməti AI-ni iqtisadi inkişafı təşviq etmək və ictimai xidmətləri yaxşılaşdırmaq strategiyasının mərkəzində yerləşdirir. Hökumət texnologiyanın xərcləri azaldaraq müxtəlif sahələrdə fayda verəcəyini və təhsil dəstəyindən elmi simulyasiyalara qədər istifadə ediləcəyini bildirir. 2013–2023-cü illərdə hökumət AI-a təxminən 26 milyard dollar xərcləyib ki, bu da ölkə ÜDM-nin 8,3%-i təşkil edir və Böyük Britaniyanı texnologiyaya sərmayə baxımından üçüncü yerdə yerləşdirir. Bu sərmayə universitetlərdə akademik tədqiqatları gücləndirir və DeepMind, Wayve, Synthesia, ElevenLabs kimi startapların inkişafına şərait yaradır. Həmçinin Alphabet, Microsoft (MSFT) və Nvidia (NVDA) kimi xarici sərmayələri cəlb edir.

Yeni və inqilabi texnologiyaların gəlməsi şirkətlərin və bütün iqtisadiyyatların taleyini dəyişə bilər. AI elektrik, avtomobil və internet kimi inqilabi təsir gücünə malikdir, buna görə də sənaye və hökumətlərin bu texnologiyaya böyük sərmayə qoymaları təəccüblü deyil.

Hazırda bu sərmayələr çox gəlir gətirmir, lakin yaxın gələcəkdə bunun dəyişəcəyi gözlənilir. AI-ın əməliyyat effektivliyini artırmaq və xərcləri azaltmaq qabiliyyətinin iqtisadi artımı sürətləndirəcəyi yüksək ümidlərlə qarşılanır.