III. Hattuşili, Hitit İmparatorluğu'nun en önemli hükümdarlarından biridir. Yaklaşık MÖ 1267-1237 (ya da orta kronolojiye göre MÖ 1275-1245) yılları arasında tahta çıkan kral, yalnızca askeri başarılarıyla değil, izlediği diplomatik politikalarla da Eski Yakın Doğu tarihine damga vurmuştur.
III. Hattuşili, Kral II. Murşili'nin oğluydu ve ağabeyi II. Muvatalli döneminde önemli askeri görevler üstlendi. Kuzey Anadolu'daki Kaşka saldırılarına karşı başarılı seferler düzenledi ve Nerik bölgesini yeniden Hitit egemenliğine kazandırdı. Ağabeyinin ölümünden sonra tahta geçen yeğeni III. Murşili (Urhi-Teşup) ile yaşadığı iktidar mücadelesi sonucunda yönetimi ele geçirerek Hititlerin Büyük Kralı oldu. Tahta çıkışını meşrulaştırmak amacıyla kaleme aldırdığı "Hattuşili'nin Savunması (Apology)", antik dünyanın en dikkat çekici siyasi metinlerinden biri kabul edilir.
Onun hükümdarlığının en önemli olayı, Mısır Firavunu II. Ramses ile imzaladığı Kadeş Barış Antlaşmasıdır. Yaklaşık MÖ 1259 yılında yapılan bu antlaşma, günümüze ulaşan en eski uluslararası yazılı barış antlaşması olarak kabul edilir. Antlaşma ile iki büyük devlet arasında uzun süren savaşlar sona ermiş, karşılıklı saldırmazlık, dostluk ve gerektiğinde yardımlaşma esasları benimsenmiştir. III. Hattuşili'nin eşi Kraliçe Puduhepa da devlet yönetiminde etkin rol oynamış, diplomatik yazışmalara katılmış ve Hitit dış politikasında önemli bir figür olmuştur. Bu durum, Hititlerde kraliçelerin siyasi hayattaki güçlü konumunu göstermesi açısından dikkat çekicidir. III. Hattuşili, savaş yerine diplomasiyi ön plana çıkararak Hitit Devleti'nin istikrarını korumaya çalışmış, komşu devletlerle ilişkileri güçlendirmiş ve ardında güçlü bir miras bırakmıştır. Ölümünün ardından yerine oğlu IV. Tuthaliya geçmiş ve onun kurduğu siyasi düzeni devam ettirmiştir. Günümüzde III. Hattuşili, yalnızca Hitit tarihinin değil, dünya diplomasi tarihinin de en önemli hükümdarlarından biri olarak kabul edilmektedir.
Birgül Filiz Aytar