1707-ci ilin payızında faciə baş verdi. Admiral Klaudsli Şovellin Britaniya eskadrilyası fransızları məğlub etdikdən sonra İngiltərəyə qayıdırdı. Görünüş sıfır idi və şturman uzunluq diapazonunu səhv qiymətləndirmişdi.
90 toplu HMS Association flaqman gəmisi tam sürətlə qayalara çırpıldı və dörd dəqiqə ərzində batdı, admiralla birlikdə 800 dənizçi həlak oldu. HMS Eagle qayalara çırpıldı və bütün ekipaj ilə batdı. HMS Romney riflərə çırpıldı və yalnız bir dənizçi sağ qaldı. Vaterlinə deşik açılan HMS Firebrand quruya çırpılmağı bacardı, lakin heyətinin yarısını itirdi. Bir neçə dəqiqə ərzində təxminən 2000 nəfər həlak oldu.
Britaniya Admirallığı "uzunluq problemini" həll etdiyinə görə 20.000 funt sterlinq məbləğində böyük bir mükafat təklif etdi. Çətinlik açıq dənizdə daim yellənən taxta gəmidə müxtəlif enliklərdə vaxtı necə dəqiq təyin etməyi öyrənmək idi. Gündüzlər isinib, gecələr soyuyan və rütubətli, duzlu hava səbəbindən yağlama daim dəyişdirilməsini tələb edən bir gəmidə adi mayatnik belə yararsızdır.
Problemi uzun illər çalışdıqdan sonra H4 dəniz xronometrini yaradan ingilis dülgəri və öz-özünə öyrənmiş saat ustası Con Harrison həll etdi. 1761-ci ildə keçirilən sınaq zamanı H4 xronometri Yamaykaya səyahətə göndərildi. Səyahətin 81 günü ərzində cəmi 5,1 saniyəlik xəta toplandı. Bu, həftədə təxminən 0,4 saniyə deməkdir.
Əlavə etməliyəm ki, bu, smartfonunuzdakı saatdan daha dəqiqdir. Telefonunuzu təyyarə rejiminə keçirsəniz, xəta həftədə təxminən 12 saniyə olacaq. Bu, 18-ci əsrin ortalarındakından otuz dəfə pisdir. Normal rejimdə smartfon daim vaxtını şəbəkə vaxtı ilə sinxronlaşdırır.
Dmitri Çernışev