"LANGUAGE OF CYLİNDER SEALS AND ETRUSCAN SCRİPTS"
"BASMAQƏLİB LÖVHƏLƏRİN VƏ ETRUSK YAZILARININ DİLİ"
Dr. Tariyel Azərtürkün ~700 səhifəlik yeni kitabı bir neçə aya Nyu York nəşriyyatlarının birində həm ingiliscə, həm Azərbaycan türkcəsincə nəşrdən çıxmalıdır. Bu, müəllifin "şumer" adlandırılan Babilan TÜRKÜNƏ və "yunanlaşdırılmış" APENNİN TÜRKÜNƏ həsr edilmiş və dünyaya, yalnız TARİXİ HƏQİQƏTİ söyləyən növbəti inqilabi kitabıdır.
Burada kitabın ƏDƏBİYYAT İCMALININ SIX FORMASINI ETRUSŞÜNASLIQLA MARAQLANANLARLA BÖLÜŞMƏK İSTƏDİM
ƏDƏBİYYAT İCMALI
ETRUSKLAR ETE ELİDƏN OLAN TÜRK MİQRANTLARDIR
1. GİRİŞ
Etruskların mənşəyi uzun müddətdir ki, dünya alimlərini çaşdırır, ənənəvi hesablamalar onları ya İtaliyadakı avtoxton inkişafla, ya da Yaxın Şərqdən gəlmə miqrantlar kimi qələmə verir. Biz Etruskların indiki Hatay, Osmaniye (Türkiyə) və şimal-qərbi Suriyada yerləşmiş qədim Ete Eli bölgəsində yaşamış türkdilli qaçqınlar olduğu tezisini dəstəkləyən tarixi, arxeoloji, linqvistik və mədəni dəlilləri tənqidi şəkildə araşdırırıq. Ən müxtəlif mənbələrin analiz-sintezi, səhv öyrənilmiş linqvistik və mədəni bağların həm Anadoluda, həm Apennində əkizliyi və sabitliyi bizdən əvvəlki tədqiqatlardakı uydurmaları və çox dərin boşluqları üzə çıxarmağımıza kömək edir. Və nəticələr Etruskları daha geniş və genetik anlamda Anadolu-Türk-Aralıq (Ağ) dənizi kontekstində yerləşdirir.
____________________________________________
2. ETRUSK MƏNŞƏYİNİN TARİXİ HESABLAMALARI
Herodot və digər klassik mənbələr sonda Etruriyada (İtaliyada) məskunlaşmış xalqların ən erkən yazılı hesablamalarından bəzilərini təqdim edir. Herodotun fikrincə, Etrusklar coğrafi cəhətdən keçmiş Ete Eli bölgəsinə yaxın yerləşən Lidiyadan köçüblər (Xəritəyə bax - Herodot yolu). Herodot köçdən bir neçə əsr sonra yazsa da, müşahidələri onların Anadolu mənşəyilinə işarə edir.
Lakin tarixi şərhlər Etruskları tez-tez Yunan və Roma çərçivələrini salaraq, Türk mədəni və linqvistik eyniliyinin mümkünlüyünü belə nəzərə almır. Müasir tarixşünaslıq əsasən bu qərəzləri təkrarlayır ki, bu da alternativ perspektivlərin marginallaşmasına səbəb olub.
____________________________________________
3. ARXEOLOJİ DƏLİLLƏR
Arxeoloji kəşflər bizim dediyimiz "Anadolu-Etruriya" arasındakı əlaqələri getdikcə daha çox dəstəkləyir (Xəritəyə bax. Azərtürk yolu). Türkiyənin cənub-şərqindəki Göbekli Təpə və ətraf ərazilərdə aparılan qazıntılar Etrusk maddi-mədəniyyətində əks-səda tapan mürəkkəb ritual təcrübələri, sənət motivlərini və memarlıq texnikalarını ortaya qoyur.
Güzgülər, sarkofaqlar və məzar freskaları kimi artefaktlar Türk dil və mədəni nümunələrinə uyğun simvollar, motivlər və yazılar nümayiş etdirir. Güzgülərdə sağdan sola oxunan çoxlu yazıların hamısının iltisaqi türk strukturları ilə rezonans doğuran mürəkkəb linqvistik xüsusiyyətləri nümayiş etdirməsi dediklərimizi şəksiz təsdiqləyir. Bu tapıntılar həm maddi mədəniyyəti, həm də eyni dili daşıyan insanların Ete Elidən İtaliya yarımadasına köç etdiyini göstərir.
____________________________________________
4. DİLÇİLİK DƏLİLLƏRİ
Etrusk dili qismən şifrlənməmiş qalır, lakin sistemli təhlil qədim Türk dili ilə təəccüblü paralellər ortaya qoyur. Aqqlütinasiya, leksik uyğunluqlar, metaforik strukturlar, morfologiya, sintaksis, semantika kimi dil xüsusiyyətləri tamamilə Türk dil çərçivəsini vurğulayır. Hələ qorxmadan deyə bilərik ki, Türk dillərinin Oğuz (daha çox Azərbaycan və Türkiyə türkcəsi) dialektində qabarır.
Qərb alimlərinin səhv şərhləri daha çox bu xüsusiyyətləri anlaya bilməmələrindən irəli gəlir və bu da Hind-Avropa və ya Sami dilləri ilə səhv müqayisələrə səbəb olur.
Güzgülər və məzar divarları da daxil olmaqla, etrusk yazıları türk qrammatikası və fonetikasına xas olan struktur nümunələrini qəti nümayiş etdirir və dediyimiz tezisi dəstəkləyir.
Ardı var.


Şəkillər: Yeni kitabın üz qabığı və
Etruskların Herodotun və Azərtürkün dedikləri coğrafi ərazidən miqrasiya yönünü göstərən xəritə.
Tariyel Azerturk
TEREF