20-ci əsrin əvvəllərində Nyu-York şəhərində qəribə hadisələr baş verməyə başladı. Torpaq, siçovullar, pis su olmayan varlı evlərdə qəfildən tif xəstəliyi yayılırdı. Ailələr, qulluqçular və uşaqlar xəstələnirdilər. Bəzən ölümcül olurdu. Həkimlər infeksiyanın mənbəyini anlaya və ya müəyyən edə bilmirdilər.
Bu halların ortaq bir cəhəti var idi: hər evdə eyni aşpaz işləyirdi.
Onun adı Meri Mallon idi. O, 1869-cu ildə İrlandiyada anadan olmuş və ABŞ-a mühacirət etmiş, orada yemək bişirməklə dolanışığını təmin etmişdir. Meri özünü tamamilə sağlam hiss edirdi, nadir hallarda xəstələnirdi və xəstəliyin niyə ətrafında daim baş verdiyini başa düşə bilmirdi.
1907-ci ildə sanitariya mühəndisi Corc Soper ilk dəfə inqilabi bir fikir irəli sürdü: Meri tif xəstəliyinin simptomsuz daşıyıcısı ola bilər. O dövrdə bu, demək olar ki, cadugərlik ittihamı kimi səslənirdi. İnanılırdı ki, əgər insan xəstə deyilsə, deməli, yoluxucu deyil.
Soper Merini yoxlamağa çalışanda ona mətbəx çəngəli ilə hücum etdi. Onun baxış bucağından hər şey absurd idi: öskürmürdü, yataqda uzanmırdı, ölmürdü və buna görə də sağlam idi.
Hakimiyyət orqanları güc tətbiq etdi. Meri Şimali Qardaş Adasında təcridxanaya yerləşdirildi. Testlər dəhşətli faktı təsdiqlədi: Salmonella typhi bakteriyaları onun öd kisəsində yaşayırdı və o, bunu qida, xüsusən də soyuq qablar vasitəsilə yayırdı.
Meri üç il təcridxanada keçirdi, bundan sonra bir daha aşpaz kimi işləməyəcəyinə söz verdi. O, azadlığa buraxıldı. Lakin peşəsi və ya pulu olmadığı üçün tezliklə saxta ad altında mətbəxə qayıtdı.
Nəticə gözlənilən idi: yeni tif epidemiyaları, onlarla hal, bir neçə ölüm. 1915-ci ildə, yeni bir epidemiyadan sonra (Sloane Doğum Xəstəxanasında), o, yenidən təcrid olundu - bu dəfə ömrünün sonuna qədər. O, ömrünün qalan hissəsini xəstəxananın tək otaqlarında, təcrid olunmuş şəkildə keçirdi və 1938-ci ildə orada vəfat etdi.
Müasir hesablamalara görə, Meri ən azı 50 nəfərə yoluxdurmuş, onlardan ən azı üçü ölmüşdür. Bəzi tədqiqatçılar daha çox yoluxma halının ola biləcəyinə inanırlar, lakin dəqiq məlumat yoxdur. O, özü heç vaxt tif xəstəliyinə yoluxmamışdır.
Meri Mellonun hekayəsi tibbdə dönüş nöqtəsi oldu. O, dünyaya infeksiyanın sağlam daşıyıcılarının mövcudluğunu nümayiş etdirdi və sanitariya nəzarəti, epidemiologiya və məcburi karantin tədbirlərinin əsasını qoydu.
Polad Qələm
TEREF