İskender’in hayatının son aylarında, Babil’deyken hazırladığı "Son Planlar" (Hypomnemata) antik tarihçiler (özellikle Diodorus Siculus) tarafından kaydedilmiştir. Bu planlar, onun sadece bir "Doğu Fatihi" değil, tüm Akdeniz’i bir göle dönüştürmek isteyen küresel bir imparatorluk hayali kurduğunu gösteriyor.
​İşte İskender’in yarım kalan Batı seferi hazırlıklarının detayları:
​1. Devasa Donanma İnşası
​İskender, Fenike, Kilikya, Kıbrıs ve Babil’de toplam 1.000 gemilik dev bir donanma inşa edilmesini emretti. Bu gemiler, o dönemin en büyük savaş gemileri olan "beş sıralı" (quinquereme) tipindeydi. Bu donanmanın amacı, Kartaca ve diğer Kuzey Afrika güçlerini denizden kuşatmaktı.
​2. Lojistik: Kıyı Boyunca Uzanan Yol
​Batı seferinin sadece denizden değil, karadan da desteklenmesi gerekiyordu. İskender, Mısır’dan başlayarak Cebelitarık Boğazı’na (Herakles Sütunları) kadar uzanan devasa bir sahil yolu inşa edilmesini planladı. Bu yol boyunca limanlar, tersaneler ve su depoları kurulacaktı ki ordu çölü geçerken ikmal sorunu yaşamasın.
​3. Hedefler: Kartaca, İspanya ve İtalya
​İskender’in hedef listesi netleşmişti:
​Kartaca: O dönem Batı Akdeniz'in en büyük deniz gücüydü. İskender burayı ele geçirerek deniz ticaretini kontrol etmek istiyordu.
​Libya ve Mağrip: Kuzey Afrika kıyılarını tamamen kontrol altına almak.
​İber Yarımadası (İspanya): Buradaki gümüş ve maden kaynakları, imparatorluğun yeni finans kaynağı olacaktı.
​Roma ve İtalya: O dönemde Roma henüz yükselişte olan bölgesel bir güçtü. İskender'in amcası Epiruslu İskender burada savaşırken ölmüştü; İskender'in burayı da "pasifize etme" planı olduğu düşünülüyor.
​4. Dev Tapınaklar ve Şehirler
​Sadece askeri değil, kültürel bir hazırlık da vardı. İskender, fethedeceği bu yeni coğrafyalarda (Yunanistan, Makedonya ve yeni topraklar) her biri yaklaşık 1.500 yetenek (yaklaşık 40 ton) gümüşe mal olacak 6 devasa tapınak inşa edilmesini emretmişti. Bu, fethettiği topraklarda kalıcı bir kültürel iz bırakma stratejisinin parçasıydı.
​5. Nüfus Mübadelesi Planı
​Belki de en ilginç ve vizyoner planı buydu: İskender, Asya'dan Avrupa'ya, Avrupa'dan Asya'ya büyük nüfus göçleri planlıyordu. Amacı, evlilikler ve ortak yaşam aracılığıyla iki kıtayı birbirine bağlamak ve "evrensel bir barış ve uyum" (Homonoia) yaratmaktı.
​Neden Gerçekleşmedi?
İskender MÖ 323’te öldüğünde, generalleri (Diadochoi) bu planları çok maliyetli, çok riskli ve "gerçek dışı" bularak iptal ettiler. Generaller, yeni topraklar fethetmek yerine İskender’in halihazırda fethettiği devasa imparatorluğu kendi aralarında paylaşmak için birbirleriyle savaşmayı tercih ettiler.
​Sence İskender bu seferine çıkabilseydi, o dönem henüz genç bir cumhuriyet olan Roma, İskender'in karşısında durabilir miydi? Tarihçiler bu konuda ikiye bölünmüş durumda.
Ersin Soysal
TEREF