Valter Stennesi ... Alman Reyxində Sovet kəşfiyyatının ən yüksək rütbəli gizli agenti...

18-03-2026, 08:04           
Valter Stennesi ... Alman Reyxində Sovet kəşfiyyatının ən yüksək rütbəli gizli agenti...
"Bəzən hər şeyin yaxşı olduğunu düşünürsən, amma kimsə artıq sənin məzarını qazır."
Hannibal
14 mart 1939-cu ildə Çində Sovet kəşfiyyat zabiti Nikolay Tişçenko (QRU sakini) Üçüncü Reyxdə ən yüksək rütbəli sovet agenti, SA Oberführeri, Gerinqin ön cəbhə dostu, Hitlerin müttəfiqi və 1923-cü ildən bəri NSDAP üzvü olan Valter Stennesi kortəbii əlaqə yolu ilə işə götürdü. İşə qəbul Sovet kəşfiyyat xidmətləri üçün böyük bir uğur kimi sənədləşdirilir - o dövrdə alman Çan Kayşinin hərbi müşaviri vəzifəsində çalışırdı və könüllü olaraq Sovet kəşfiyyat zabiti ilə əlaqə saxladı.
İşə qəbul zamanı Stennes artıq hökumətə müxalifətdə idi və adətən olduğu kimi, keçmiş yoldaşlarından nifrət edirdi. Stennes işə qəbulunu bu cür izah etdi: "Mənim əsas məqsədim Hitleri devirmək və hökuməti bütün partiyaların koalisiyasına etibar etməli olan yeni, demokratik Almaniya yaratmaqdır. Hakimiyyət yalnız azadlıq və bərabərliyə icazə verildikdə güclü olacaq."
Pis dillər maliyyə problemləri də olduğunu iddia edirdi — o, şübhəsiz ki, QRU-dan pul alırdı.

Müharibənin sonuna qədər Stennes Sovet kəşfiyyatına əvəzsiz məlumatlar verirdi:
- o, Almaniyanın SSRİ-yə hücumunun dəqiq tarixini bildirən ilk şəxslərdən biri idi.
- o, Yaponiyanın Uzaq Şərqdəki planları haqqında məlumat ötürürdü.
- o, Stalinə qarşı sui-qəsd cəhdləri barədə xəbərdarlıq edirdi.
Müharibədən sonra, Nürnberq məhkəmələrinə hazırlıq zamanı amerikalılar Stennesə ifadə vermək imkanı təklif etdilər, lakin o, Prussiya zabiti kimi Almaniya məhkəməsində ifadə verə biləcəyini, lakin beynəlxalq məhkəmədə ifadə verə bilməyəcəyini bildirərək imtina etdi. 1945-ci ildə Yaponiyanın təslim olmasından sonra Stennes Çində qaldı və 1948-ci ilin dekabrında məsləhətçisi olduğu Çan Kayşi hökuməti ilə birlikdə Tayvana köçdü.

1949-cu ildə Stennes vətəni Qərbi Almaniyaya qayıtmaq qərarına gəldi...
1952-ci ildə Sovet kəşfiyyatı onunla əlaqə saxlamağa çalışdı. Stennes, Almaniyanın milli maraqlarına uyğun hərəkət edərək, Sovet kəşfiyyatı ilə "sırf Alman əsaslı" əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu bildirdi. Görünür, rəhbərlik bu ideyanı bəyənmədi və
1952-ci ildə Stennesin "Dost" təxəllüsü ilə şəxsi işi Sovet kəşfiyyatı tərəfindən lazımsız kimi arxivləşdirildi.
Hitlerin keçmiş rəqibi nasist rejiminin qurbanı kimi tanınmaq üçün ərizə verdi, lakin bu ərizə 1957-ci ildə Federal Məhkəmə tərəfindən rədd edildi. Sonrakı illərdə o, Brüggedə, daha sonra Şimali Reyn-Vestfaliyada yaşadı.
"Dost" 18 may 1989-cu ildə Lüdenşayd qəbiristanlığında son dəfn yerini tapdı.
Bu yaxınlarda oxudum ki, Valter Stennes tez-tez Maks Otto fon Ştirlitzin prototiplərindən biri kimi xatırlanır, bu, onun tərcümeyi-halı və kəşfiyyat fəaliyyətinin unikal kombinasiyası sayəsindədir. Ştirlitz mürəkkəb bir personaj olsa da, Stennes ona mühüm nüanslar əlavə edə bilərdi - ölkəni dağılmaqdan xilas etmək üçün keçmiş yoldaşlarına qarşı çıxan bir adam - Ştirlitzin ən dərin sitatlarından biri mükəmməl şəkildə uyğun gəlir:
"Yer üzündə yaşayan bütün insanlardan ən çox yaşlıları və uşaqları sevirəm. Və bütün hisslərdən əvvəl vəzifəyə sədaqət hissini sevirəm."
və ya
"Düşünmək üçün qida... Bir insanın güclü bir xarakteri olduğunu deyəndə, pis bir xarakteri nəzərdə tuturlar. Onun məhz belə bir xarakteri var idi."
İqor Repeşko
TEREF












Teref.az © 2015
TEREF - XOCANIN BLOQU günün siyasi və sosial hadisələrinə münasibət bildirən bir şəxsi BLOQDUR. Heç bir MEDİA statusuna və jurnalist hüquqlarına iddialı olmayan ictimai fəal olaraq hadisələrə şəxsi münasibətimizi bildirərərkən, sosial media məlumatlarındanda istifadə edirik! Nurəddin Xoca
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
E-mail: n_alp@mail.ru