Onu incə, xarici Fanni adı ilə çağırırdılar. Hər şənbə günü qardaşı oğlu və ailəsi ilə şam yeməyinə gəlirdi. Dəhlizdəki kiçik ayaqqabılarını çıxarır, qolundakı krujeva kambrik dəsmalını çıxarır, nazik, yaşlı biləyindəki çirkin, şişmiş sümüyü bir anlıq ortaya çıxarır, quru, aristokratik əyilmiş burnunu silir və mətbəxə girirdi.
Orada həmişə mövcud olan "Xəyal" piroqunu təhvil verib əllərini yaxşıca yuyardı. Günəşdə isladılmış quru yarpaqların qalıcı qoxusunu - köhnə ehtiyatından ən sevdiyi ətrini geridə qoyardı. O, payız yarpaqlarını xatırladırdı - yüngül, xışıltılı, hər mehdə dalğalanan.
O, tənha idi - övladsız, əri olmadan, həyatına çox erkən və qısa müddətə daxil olmuşdu. Bütün ailəsi çoxdan mərhum kiçik qardaşının arvadı, qardaşı oğlu, arvadı və uşaqlarından ibarət idi. Uşaqlar onu bir az qorxuturdu; onlarla necə danışacağını bilmirdi və mənasını anlamırdı. Onu ələ salıb istehza ilə "xala" adlandırırdılar.

Fanni qardaşının arvadı ilə vaxt keçirməyə gəlmişdi. Hər ikisi böyük ziyalılar, orijinaldakı fransız və alman romanlarının həvəskar oxucuları idilər və ədəbiyyatda, siyasətdə və fikirlərdə eyni zövqü bölüşürdülər. Hər ikisi qarşılıqlı tanışlıqları haqqında incə və zövqlü zarafatlar edirdilər. Fanni Sovet İttifaqında inanılmaz görünən hekayələr danışırdı - Fransız operası, Paris və qeyri-adi geyimlər haqqında hekayələr. Bəzən o, özü ilə birlikdə məxmərlə tokalarla bağlanmış, ətirlə ətirlənmiş və nəhəng papaqlar və dəbdəbəli geyimlər geyinmiş, oyun masalarının yanında nazlı poza verən incə xanımlarla və ağ sinəli, pomadalı frak geyinmiş bəylərlə dolu bir neçə ağır albom aparırdı.
Sonra qardaşının arvadı öldü və hamısından böyüyü olan kiçik, dəyişməz Fanni yavaş-yavaş azalmağa başladı. Qardaşı oğlu arvadı ilə məsləhətləşdi və onu özü ilə birlikdə yaşamağa apardı.
O, uzun müddətdir qurulmuş bir cədvələ uyğun olaraq sakitcə otağında yaşayırdı. Nahardan əvvəl həmişə mikrobları öldürmək üçün qaz sobasının üstündə çörək bişirir, şorba qaşığını otağında krujeva salfetinin altında saxlayır və uzun müddət masa çekmecesində yaxşı Belçika şokoladını əzizləyir, arada xırda tikələri qoparırdı. Sakit yaşayırdı və eyni dərəcədə sakitcə tədricən yoxa çıxırdı...
Ölümündən əvvəl yatağına uzandı və ətrafındakıları tanımağı dayandırdı. Öz həyatını yaşayırdı, incə əlini yavaş-yavaş tavana uzadır, dodaqlarının küncləri yalnız ona görünən tanış birinə zəifcə gülümsəyirdi... Yuxuda asanlıqla öldü. Sadəcə oyanmadı. Keçmiş həyatından təsadüfən uçub gələn belə kövrək, ətirli bir payız yarpağı...
Özü haqqında danışmağı sevmirdi; həmyaşıdları çoxdan ölmüşdülər və hamı onun həmişə qolunda kambrik dəsmalı olan kiçik, səliqəli bir qoca qadın olduğunu düşünürdü. Yalnız ailəsi onun iki müharibədə - Finlandiya və Böyük Vətən Müharibəsində - döyüşmüş parlaq bir cərrah olduğunu bilirdi. Yaralıları atəş altında sürüyərək qəhrəmanlıq möcüzələri göstərdiyini. Ən ümidsiz halların onun işi olduğunu bilirdi. Həmin mükafatlar pencəyin bir tərəfinə sığmırdı.
Ayaqlarını amputasiyadan xilas etdiyi general onu diz çökərək evlilik təklifi etmək üçün Sovet İttifaqının hər yerində axtardı. Lakin o, imtina etdi, çünki ürəyi bir çox insana və peşəsinə məxsus idi. Həyat insanları öz göyərtəsində necə qəribə şəkildə qarışdırır. Nə qədər tez-tez kimin yanında olduğumuzu bilmirik. Və kövrək kökləri ilə bu geniş, ağır Yer kürəsini necə də incə, istixana çiçəkləri saxlayır.
/Müəllif: Mila Miller/
Sergey Tkaçenko