“İranın daxilində yanvarın 19-u etibarilə gərginliyin pik həddə çatması və insan itkilərinin kütləvi xarakter alması həm regional, həm də qlobal səviyyədə ciddi narahatlıq doğurur. Hüquq müdafiəçilərinin və beynəlxalq agentliklərin yaydığı məlumatlara görə, 2025-ci ilin dekabrından bəri davam edən etirazlarda ölənlərin sayı artıq 3000 nəfəri ötüb, bəzi mənbələr isə bu rəqəmin daha yüksək olduğunu qeyd edir. Belə bir şəraitdə tərəflərin qarşılıqlı ittihamları mövcud böhranın mürəkkəbliyini artırır”.

Bu sözləri Patrul.az-a İrandakı mövcud vəziyyətlə bağlı fikirlərini bölüşən ​politoloq Tural İsmayılov deyib.

O vurğulayıb ki, İran rəhbərliyinin iğtişaşlarda xarici kəşfiyyat orqanlarını və terror qruplarını günahlandırması, rəsmi Tehranın uzun illərdir tətbiq etdiyi klassik dövlət ritorikasına əsaslanır:

“Hökumət daxili narazılığı xarici müdaxilə kimi təqdim etməklə, təhlükəsizlik qüvvələrinin sərt müdaxiləsini legitimləşdirməyə və ictimaiyyətin diqqətini iqtisadi səbəblərdən (məsələn, rialın dəyərdən düşməsi) yayındırmağa çalışır. Lakin beynəlxalq müşahidəçilər və yayılan kütləvi görüntülər, itkilərin böyük əksəriyyətinin dinc etirazçıların olduğu və qırğınların əsasən dövlətin güc strukturları tərəfindən törədildiyi istiqamətindəki qənaəti gücləndirir”.media-img-20260119-wa0084

“​ABŞ Prezidenti Donald Trampın etirazçılara ünvanladığı “Kömək yoldadır” və “Müəssisələri ələ keçirin” kimi mesajları isə bir neçə strateji hədəfə xidmət edir:

Psixoloji Təzyiq: Tramp Tehran üzərindəki psixoloji üstünlüyü qorumaq üçün qeyri-müəyyənlik taktikasından istifadə edir. “Kömək” ifadəsinin hərbi müdaxilə, iqtisadi yardım, yoxsa internetə çıxışın təmin edilməsi (məsələn, Starlink) olduğu hələ də bəlli deyil.

İqtisadi Təcrid: Tramp İrana qarşı 25%-lik əlavə tariflər və digər sanksiyalarla Tehranı resursuz qoymağa, bununla da repressiya aparatının maliyyə imkanlarını zəiflətməyə çalışır.

Strateji Geriçəkilmə Tələbi: Bu mesajlar İran rəhbərliyinə göstərir ki, daxili repressiyalar artıq beynəlxalq nəticələrə yol açır. 800-dən çox edam qərarının dayandırılması bu təzyiqlərin müəyyən dərəcədə effektiv olduğunu göstərir.

​Nəticə etibarilə, Qərbin yanaşması İranı birbaşa hərbi yolla dəyişməkdən ziyada, daxili təzyiq və xarici iqtisadi blokada vasitəsilə strateji güzəştlərə məcbur etməkdir. Gərginliyin daha da dərinləşməməsi üçün beynəlxalq humanitar təşkilatların regiona çıxışının təmin edilməsi və dinc sakinlərin qorunması ən vacib addım kimi görünür”,– deyə o əlavə edib.