30 Mayıs 1876’da Hüseyin Avni Paşa ve Midhat Paşa öncülüğünde darbe yapıldı. Sultan tahttan indirildi, Feriye Sarayı’na hapsedildi. Sadece altı gün sonra, 4 Haziran sabahı odasında ölü bulundu: İki bileği de ustaca kesilmiş, kan göl içinde.
İntihar mı? Hayır.
• Bilek kesikleri çok düzgün, damarlar tam isabetle alınmış – bir padişahın kendi eliyle yapması zor.
• Kan miktarı intihara göre fazla; yerdeki leke ve duvar sıçramaları boğulma veya darp izi taşıyor.
• Kapılar içeriden kilitli ama anahtar dışarıda, yardım gecikmiş.
• Doktor raporu bile “şüpheli” diyor; II. Abdülhamid’in 1880’deki Yıldız Mahkemesi’nde cinayet kararı çıktı.
Katiller kim?
• Hüseyin Avni Paşa (serasker, darbenin askeri beyni, en büyük şüpheli)
• Midhat Paşa (fikir babası, anayasa yanlısı, baş sanık)
• Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (sadrazam, darbede aktif rol)
• Hasan Hayrullah Efendi (şeyhülislam, fetva veren)
• Süleyman Hüsnü Paşa (askeri komutan)
• Damat Mahmud Celaleddin Paşa (saray bağlantılı)
• Pehlivan Mustafa Çavuş ve Pehlivan Cezayirli Mustafa (doğrudan infazcı şüphelileri, bilek kesenler)
Amaç: Yeni padişah V. Murad’ı korkutmak, reformları hızlandırmak. Abdülaziz’in borçları ve Avrupa sevdası da “kurban” yapılmasını kolaylaştırdı.
İlber Ortaylı bile “kuşkulu” diyor: “Bir padişahın bilekleri neden kesilir?” Tarih intiharı kabul etmiyor – bu bir siyasi infaz.
Cinayet kokusu hâlâ burnumuzda.
ORHAN OSMANOĞLU
TEREF