Çin İmperatorunun Uyğur kənizi
Dünən, 10:34

İparhan 18-ci əsrdə Qaşqarda çox zadəgan bir Uyğur ailəsində anadan olub. Yetkinlik yaşına çatanda o, eyni dərəcədə zadəgan bir kişi ilə evləndi və ona bütün qəlbi ilə aşiq oldu.
Lakin tezliklə Çin qoşunları Qaşqarı işğal etdi.
Uyğurların müstəqillik mübarizəsinə İparhanın əri Burhan əd-Din və Xan-Xocam qardaşları rəhbərlik edirdi. Xan-Xocam öldürüldü və gözəl həyat yoldaşı əsir götürüldü.
Tarix elmləri doktoru Vyaçeslav Kuznetsov (Rusiya Elmlər Akademiyasının Uzaq Şərq Tədqiqatları İnstitutu) yazırdı:
"Və budur, Jeti-Şaarın (türklərin Qaşqar adlandırdığı) qızı saray otaqlarındadır." O, əsir idi, taleyi Səma İmperiyasının İmperatoru Honq Linin əlində idi. Bundan sonra onun artıq İparhan adı yox idi: saray tərzində Fei, "Ətirli kəniz" mənasını verən "Xian" tərifi ilə dəyişdirildi. İmperator özü bu adı fərman etdi...

Yaşlı İmperator gənc cariyənin xoşuna gəldi. İparhanın rəğbətini qazanmaq üçün onun üçün ayrıca bir ev tikdirməyi əmr etdi - ora "Vanq Jia Lou" adı verildi, yəni "Vətənə niyyətlə baxan qüllə". Yaxınlıqda kiçik bir məscid, türk üslubunda hamam və hətta mağazalar tikildi - bütün bunlar əsir qadının öz vətənində olduğu illüziyasını yaratmaq üçün.
Lakin İparhan Çin imperatorunun sevgisinə qarşılıq vermədi; o, ömrünün sonuna qədər mərhum ərinə sadiq qalaraq sarsılmaz qaldı. Qız təxminən iki il əsirlikdə qaldı və sonra öldü. Bu iki il ərzində onun bir neçə portreti çəkildi. Onlar Çin sarayında xidmət edən Milan rəssamı Cüzeppe Kastilyone tərəfindən yaradılmışdır. Bu rəsmlər hazırda müxtəlif muzeylərdə saxlanılır.
Байжігіт Жұмық Шежіресі

