SAĞLAMLIQ: Ayaqlarınızda ürpəşmə, yanma və keyləşmə — bədəninizin siqnallarını qulaqardına vurmayın!
3-11-2025, 10:54

Heç ayaqlarınızın yandığını, sanki qarışqalar onların üstünə sürünürmüş kimi hiss etmisinizmi və ya bütün hisslərinizi - keyləşmə - itirmisinizmi? Bu simptomlar uzun bir gündən sonra, sadəcə narahatedici bir narahatlıq deyil. Onlar sinir keçiriciliyindən tutmuş, zəif qan dövranına qədər ciddi problemlərin ilk əlaməti ola bilər.
Ayaqlarınız sağlamlığınızın göstəricisi kimidir. Çox vaxt uzun müddət asimptomatik qala bilən sistemik xəstəliklərin(fərdi orqanların deyil, eyni zamanda bir neçə bədən sisteminin təsirləndiyi patologiyalar) ilk əlamətləri məhz burada görünür.
1. Ayaqların yanması: içəridən gələn yanğı
Yanma ən çox ayaqlarda, xüsusən də gecələr baş verir. Bu, sinirlərə zərər verən bir vəziyyət olan periferik neyropatiyanın (Bu, travma, diabet, infeksiyalar, otoimmün xəstəliklər, metabolik pozğunluqlar və ya bəzi müalicələrin yan təsiri kimi müxtəlif səbəblərdən yarana bilər.) əlaməti ola bilər.
Yanmanın mümkün səbəbləri:
• Diabetes mellitus — ən çox yayılmış səbəb.
• Vitamin çatışmazlığı, xüsusən də B1, B6 və B12.
• Xroniki alkoqol istehlakı.
• Hipotiroidizm.( tiroid bezinin bədənin ehtiyaclarını ödəmək üçün kifayət qədər tiroid hormonu istehsal etməməsi halıdır. Bu, metabolizmanın yavaşlamasına, yorğunluq, halsizlik, kilo alma, qəbizlik, dəri və saç quruluğu, depressiya və soyuğa qarşı həssaslıq kimi əlamətlərə səbəb olur.)
• Qan dövranının zəifləməsi.
• Nevroloji xəstəliklər.
Nə etməli: Yanma hissi müntəzəm olaraq yuxunuza mane olursa və ya azalmırsa, nevroloqa və ya endokrinoloqa müraciət edin. Qan analizi, damar ultrasəsi və ya EMG lazım ola bilər.
2. Qarışqalar sanki sürüşür və "sancma və iynə vurma" - sinir əlaməti
Qarışqalanma, ayaqlarınız boyunca qaçan qarışqalar və ya kiminsə sizi iynə ilə yumşaq bir şəkildə sancması kimi bir hissdir. Bəzən bu normaldır, lakin müntəzəm qarışqalanma artıq normal deyil.
Buna səbəb nə ola bilər:
• Sıxılmış sinir (disk yırtığı, osteoxondroz)
• Tunel sindromu (ayaqlarda karpal tunel sindromu)
• Onurğa problemləri
• Vitamin və mineral çatışmazlığı
• Dərmanların yan təsirləri
Maraqlı fakt: beyin impuls ötürülməsindəki pozuntuları yalançı hisslər kimi qəbul edir - buna görə də "sancma və iynə vurma" yaranır.
Həkimə nə vaxt müraciət etməli: qarışqalanma güclənirsə və ya daha tez-tez baş verirsə, nevroloqa müraciət edin.
3. Uyuşma - Bədəninizlə əlaqəni itirdiyiniz zaman
Qarışqalanma, xüsusən də qəfil və ya uzun müddət davam edərsə, təhlükəli ola biləcək hiss itkisidir.
Uyuşmanın mümkün səbəbləri:
• Diabetik neyropatiya
• İnsult
• Dağınıq skleroz
• Sinir və ya onurğa beyni sıxılması
• Onurğa zədələnmələri
• Damar problemləri
Təhlükə əlamətləri:
• Bir ayaqda uyuşma
• Zəiflik, başgicəllənmə, nitqin pozulması
• Yerişdə və ya tarazlığı qorumaqda çətinlik
Bu baş verərsə, təcili yardım çağırın! Bu, insult və ya onurğa beyni sıxılması ola bilər.
İndi özünüzə necə kömək edə bilərsiniz?
• Bədəninizə qulaq asın
• Qlükoza, B12 və B vitamini səviyyələrinizi yoxlayın
• Ayaq məşqləri edin
• Rahat ayaqqabı geyin və ayaqlarınızı həddindən artıq sıxmayın
• Kifayət qədər su için
Xülasə
Ayaqlar sadəcə dayaq deyil, onlar erkən xəbərdarlıq sistemidir. Yanma hissi, qarışqalanma və ya uyuşma hiss etsəniz, tibbi yardım alın.
Vaxtında müayinə kömək edəcək:
• Fəsadların qarşısını almaq
• Dəqiq diaqnoz qoymaq
• Müalicəyə dərhal başlamaq
Sinirlərinizi və qan damarlarınızı qoruyun və ayaqlarınız sizi uzun illər və asanlıqla daşıyacaq!
Esmira ŞÜKÜROVA

