Hamının Uzi kimi tanıdığı dünyaca məşhur avtomat silahının ixtiraçısı Qottard Qlas.
Uşaqlıqdan Qottardın təhlükəli bir ehtirası var idi: silahlar. 10 yaşında köhnə uzun tüfəngi mişarlamağa və "təkmilləşdirməyə" çalışarkən əlini şiddətlə yandırdı. Digər uşaqlar çöldə oynayarkən, Qottard yay və taxta tapançalar düzəltməyə üstünlük verdi, evində gördüyü və ailəsində bir çox Prussiya ordusu zabiti olan ailə dostlarının silahlarından ilhamlandı. Tədricən ailə silah xəzinəsi topladı.
Gələcək "Uzinin Atası" 15 dekabr 1923-cü ildə Almaniyanın Veymar şəhərində anadan olub. Atası Erix Qlas (Berlinli yəhudi) illüstrator və Birinci Dünya Müharibəsinin keçmiş pilotu idi. Anası Mila-Mariya Hamburq əsilli, bağban və yəhudi kökləri olan protestant idi. Valideynləri erkən boşandılar və oğlan anası ilə qaldı. Lakin atası ilə əlaqə saxlayıb və tanışlarının təsvirlərinə əsasən, məhz ondan eyni qarışığı miras alıb: silahlara romantik sevgi və detallara mühəndislik həvəsi.
Uşaqlığını Almaniyada, o cümlədən Münhendə keçirib; silahlar ailənin dekorasiyasının bir hissəsi idi: tapançalar, qılınclar, antik əşyalar və cəngavər bəzək əşyaları. Uzi daha sonra Baş nazir David Ben-Guriondan İsrail mükafatını qəbul edərkən xatırlayır: "Uşaqlıqda həmişə yay, hava tapançaları və tüfənglər əldə etməyə çalışırdım".
Nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra Qottard yəhudi məktəbinin şagirdləri ilə birlikdə İngiltərəyə göndərilib; bu vaxt atası Britaniya məcburi Fələstinə mühacirət edib. 1936-cı ildə Qottard atasına qoşulub və onlar Hayfa yaxınlığındakı Yaqur Kibbutzunda məskunlaşıblar. Qottard Qlas adını Uziel Qal olaraq dəyişdirib. Yeniyetməlik illərində Qal Palmax məktəbinə qoşulub və burada ideal peşəsini tapıb: silah hazırlamaq və onları oymaq. İki təcrübəli silah ustası ona bu sənəti öyrətdi və Uziel artıq yeni bir avtomat yaratmaq arzusunda idi.

1943-cü ildə Britaniya əsgərləri onu Hayfa yaxınlığında saxladılar: maşınında silah hissələri tapıldı. O, yeddi il həbs cəzasına məhkum edildi, lakin iki il yarımdan sonra əfv edildi. 1949-cu ildə, hələ zabit hazırlığı kursunda oxuyarkən, Uziel Müdafiə Nazirliyinə yeni silah üçün ətraflı eskiz və spesifikasiyalarla birlikdə məktub yazdı. Uzun müddət cavab alınmadı, lakin Uzielin təklifi sonda qəbul edildi. İlk dəfə 1953-cü ildə nümayiş etdirildi və bir il sonra İsrail Müdafiə Qüvvələri ilə xidmətə başladı.
Yeri gəlmişkən, Uzi yaratdığı avtomatın onun adını daşımasını istəmirdi. O, "İsrail Dövlətinin Uzisi" adını - "İsrail Dövlətinin Uzisi" sözünün qısaltmasını təbliğ etməyə çalışdı. Lakin hətta o zaman da İsrail Müdafiə Qüvvələrinin silahlara yaradıcılarının adını vermək ənənəsi var idi.
Uzi Qal çox təvazökar bir insan idi. Demək kifayətdir ki, o, özünü heç də "ixtiraçı" hesab etmirdi - ən çoxu mühəndis. Axı, "Mən avtomatı sıfırdan icad etməmişəm": o, özünün də inandığı kimi, sadəcə sələflərinin dizaynlarını təkmilləşdirib. "Ona gələn şöhrətdən utanırdı", - deyə oğlu İdo xatırlayır, "və həmişə özünü Uziel kimi təqdim edirdi".
Bu ixtira ona böyük sərvət gətirmədi: iş hərbi xidmətinin bir hissəsi kimi görülüb. Uzi daha sonra ABŞ-a mühacirət edib və ölümünə qədər Filadelfiyada yaşayıb. O, 7 sentyabr 2002-ci ildə vəfat edib və Kibbutz Yagurda həyat yoldaşının yanında dəfn edilib.
Avraham Berger
TEREF