Rəsmilər bildiriblər ki, faiz dərəcələrinin sabit saxlanılması daha məqsədəuyğundur və bu, dekabrda mümkün faiz endirimlərinə dair şübhələri artırır

ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) bir neçə rəsmisi bu həftə keçirilən iclasda faiz dərəcələrinin dəyişməz saxlanmasını üstün tutduqlarını bəyan edərək inflyasiya ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətiriblər.

Valyuta.Az "Yahho Finance"a istinadla xəbər verir ki, Kanzas Siti Federal Ehtiyat Bankının prezidenti Ceff Şmid (Jeff Schmid) cümə günü bildirib ki, son iclasda faizlərin endirilməsinə qarşı çıxıb. Onun fikrincə, inflyasiya “hələ də çox yüksəkdir” və bu, əmək bazarındakı vəziyyətlə müqayisədə daha ciddi problemdir.

“Əmək bazarındakı gərginliklərə səbəb olan texnoloji və demoqrafik struktur dəyişikliklərini nəzərə alsaq, siyasət faizinin 25 baza bəndi endirilməsi bu problemlərə ciddi təsir göstərməyəcək,” – deyə Şmid qeyd edib. “Amma faiz endirimi inflyasiyaya daha uzunmüddətli təsir göstərə bilər, xüsusilə də Fedin 2 faiz inflyasiya hədəfinə sadiqliyi sual altına düşərsə.”

Dallas Federal Ehtiyat Bankının prezidenti Lori Loqan (Lorie Logan) və Klivlend Federal Ehtiyat Bankının prezidenti Bet Həmmak (Beth Hammack) da cümə günü açıqlamalarında iclasda faizlərin sabit saxlanmasının daha məqsədəuyğun olduğunu bildiriblər. Qeyd edək ki, hər iki şəxs bu il səsvermə hüququna malik deyil. Bu açıqlamalar Fed rəhbəri Cerom Pauellin (Jerome Powell) “dekabrda faiz endiriminin öncədən qərarlaşdırılmış məsələ olmadığı” fikrini gücləndirib.

Şmid yay aylarından bəri verdiyi bəyanatını təkrar edərək bildirib ki, inflyasiya hələ də yüksək olduğu üçün faiz dərəcələri sabit saxlanmalı və iqtisadi tələbat azaldılmalıdır.

Sentyabr ayında istehlak qiymətləri indeksi (CPI) illik 3 faiz səviyyəsində olub ki, bu da gözləniləndən 0.1 faiz bəndi aşağıdır, lakin avqustla müqayisədə (2.9%) artım müşahidə olunub. Fedin üstünlük verdiyi “baza inflyasiya” göstəricisi (ərzaq və enerji qiymətləri çıxıldıqda) da sentyabrda 3 faiz təşkil edib ki, bu da əvvəlki ayla (3.1%) müqayisədə bir qədər aşağıdır.

Əgər hökumət fəaliyyətini dayandırmasaydı, cümə günü Fedin əsas inflyasiya göstəricisi olan “şəxsi istehlak xərcləri” (PCE) indeksi dərc olunacaqdı. Pauell bildirib ki, CPI əsasında PCE göstəricisinin 2.8 faiz olacağı təxmin edilir.

“İnflyasiya hələ də ciddi problemdir”

Çərşənbə günü keçirilən iclasda Fed ardıcıl ikinci dəfə baza faiz dərəcəsini 25 baza bəndi endirmək qərarına gəlib. Şmid isə bu qərara qarşı çıxaraq faizlərin sabit saxlanmasını üstün tutub. Eyni zamanda, Fed rəhbərlərindən biri olan Stefen Miran (Stephen Miran) daha da irəli gedərək 50 baza bəndlik kəskin endirim tərəfdarı olub.

Atlanta Federal Ehtiyat Bankının prezidenti Rafael Bostik (Raphael Bostic), bu il səsvermə hüququna malik olmasa da, əksər həmkarları ilə razılaşaraq 25 baza bəndi endirimin məqsədəuyğun olduğunu bildirib, lakin müəyyən ehtiyatla.

“Hazırda faiz dərəcələrinin məhdudlaşdırıcı səviyyədə olduğunu düşünürəm və bu, mənim üçün əsas məqamdır,” – deyə Bostik qeyd edib. O əlavə edib: “Amma inflyasiyanın ciddi problem olduğunu unutmamalıyıq və onu 2 faiz səviyyəsinə endirməliyik. Hələ ki, bu mümkündür, lakin hər addımla neytral səviyyəyə bir qədər də yaxınlaşırıq və bu məni narahat edir.”

Həmmak və Bostik cümə günü Dallas Fedin təşkil etdiyi paneldə çıxış ediblər.

Həmmak bildirib: “Bu iclasda faizlərin dəyişməz saxlanmasını üstün tutardım,” və əlavə edib ki, inflyasiya Fedin 2 faizlik hədəfindən təxminən 1 faiz bəndi yüksəkdir və bu vəziyyət uzun müddətdir davam edir.

O, son günlərdə baş verən ixtisarlarla bağlı xəbərlərə toxunaraq, ümumi işsizlik səviyyəsində artım olmadığını qeyd edib. Həmmak bildirib ki, hazırkı faizlər demək olar ki, neytral səviyyədədir və iqtisadi artımı nə ləngidir, nə də sürətləndirir, yəni siyasət ciddi şəkildə məhdudlaşdırıcı deyil.

Loqan da inflyasiyanın hələ də yüksək olduğunu bildirib:

“Pandemiya sonrası dövrdəki pik səviyyədən xeyli aşağı düşməsinə baxmayaraq, inflyasiya hələ də 2 faizlik hədəfə inandırıcı şəkildə yaxınlaşmır,” – deyə Loqan Dallasda çıxışında vurğulayıb. “Bu iqtisadi mənzərə faiz endirimini əsaslandırmırdı.”

Loqan hesab edir ki, Fed artıq sentyabr ayında faizləri endirməklə əmək bazarındakı riskləri yumşaltmış olub. Hazırda bu bazar sabitdir və tədricən soyuyur.

Fed yay aylarından bəri iş yerlərinin azalması fonunda işsizliyin aşağı səviyyədə qalması üçün faiz endirimlərinə üstünlük verib. Lakin mərkəzi bank əmək bazarındakı riskləri izləməyə davam edə bilər və zərurət yaranarsa, müvafiq addımlar ata bilər. Amma hazırda “önləyici tədbirlərə” ehtiyac görmürlər.

“Bu səbəblə bu həftə faiz endiriminə ehtiyac görmədim,” – deyə Loqan qeyd edib. “Dekabrda faiz endiriminə getmək mənim üçün çətin olar, əgər inflyasiyanın gözləniləndən daha sürətlə azalacağına və ya əmək bazarının daha ciddi soyuyacağına dair aydın sübutlar olmasa.”

Şmid öz bəyanatında bildirib ki, inflyasiya həm məhsullar, həm də xidmətlər üzrə geniş yayılıb və qiymətlər artıq dörd ildən çoxdur ki, Fedin 2 faizlik hədəfindən yuxarı səviyyədədir.

Kanzas Siti Fed dairəsindəki təmaslarından danışan Şmid qeyd edib ki, sahibkarlar arasında davam edən xərc artımları və inflyasiya ilə bağlı ciddi narahatlıq var. O, xüsusilə artan səhiyyə xərcləri və sığorta haqlarını ön plana çəkib.

Şmid əlavə edib ki, iqtisadiyyat öz gücünü saxlayır, buna iyul və avqust aylarında istehlak xərclərinin artması sübutdur.

O vurğulayıb ki, Fed siyasət qərarlarında proaktiv olmalı və inflyasiya gözləntilərinin yüksəlməsinin qarşısını almalıdır.

“Hazırkı siyasətin mövqeyini yalnız cüzi dərəcədə məhdudlaşdırıcı hesab edirəm,” – deyə Şmid bildirib.