Yan Koumun (Jan Koum) həyat hekayəsi texnologiya dünyasının ən maraqlı uğur nümunələrindən biridir. Sovet İttifaqı dövründə Ukraynada, olduqca ağır şəraitdə böyüyən Koum sonradan dünyanın ən məşhur mesajlaşma platformalarından biri olan “WhatsApp”ı yaratdı.

Yan Koum 1976-cı ildə Ukraynada anadan olub.

Kiyev yaxınlığında keçən uşaqlıq illəri heç də asan olmayıb. Onun ailəsinin yaşadığı evdə hətta su belə yox idi. Koum həmin dövrü xatırlayarkən məktəbində normal sanitariya şəraitinin belə olmadığını bildirirdi. Ukraynanın sərt qışları isə onsuz da çətin olan həyatı daha da ağırlaşdırırdı. 16 yaşında anası ilə birlikdə ABŞ-a köçən Koum Kaliforniyada yeni həyata başladı. Ana-oğul kiçik bir mənzildə yaşayır, ilk illərdə maddi çətinliklərlə mübarizə aparırdılar. Onlar gündəlik ehtiyaclarını qarşılamaq üçün dövlətin ərzaq yardımlarından da yararlanırdılar.

Lakin bu çətinliklər Koumun texnologiyaya olan marağını azaltmadı. Məktəb illərində yaxınlıqdakı kitab mağazasından kompüterlərlə bağlı kitablar götürür, onları oxuduqdan sonra geri qaytarırdı. Beləliklə, proqramlaşdırma və kompüter texnologiyaları haqqında biliklərini əsasən öz səyləri hesabına əldə etməyə başladı.

Məktəbi başa vurduqdan sonra San-Xose Dövlət Universitetinə daxil olan Koum eyni zamanda “Ernst & Young” şirkətində çalışırdı. Burada “Yahoo” şirkətində işləyən Brayan Ekton (Brian Acton) ilə tanış oldu. Bir müddət sonra Ekton Kouma “Yahoo”da iş tapmağa kömək etdi.

Koum “Yahoo”da təxminən doqquz il çalışdı və burada infrastruktur mühəndisliyi üzrə rəhbər vəzifəyə qədər yüksəldi. Bu illər ərzində həm texniki, həm də idarəçilik baxımından böyük təcrübə qazandı.

2007-ci ildə Koum və Brayan Ekton “Yahoo”dan ayrılaraq Cənubi Amerikaya səyahət etdilər. Səyahətdən sonra hər ikisi “Facebook”da işləmək üçün müraciət etdi. Lakin şirkət onların hər ikisinin müraciətini rədd etdi.

Bu uğursuzluq sonradan onların həyatında mühüm dönüş nöqtəsinə çevrildi. İşsiz olduğu müddətdə Koum yeni bir ideya üzərində düşünməyə başladı. Onun məqsədi insanların telefon vasitəsilə bir-biri ilə daha asan əlaqə saxlamasına imkan verən sadə bir tətbiq yaratmaq idi.

Koum 2009-cu ilin əvvəlində “WhatsApp” üzərində işləməyə başladı. Tətbiqin adı da maraqlı şəkildə seçilmişdi. “WhatsApp” adı ingilis dilindəki “What’s up?” ifadəsini xatırladırdı. Bu ifadə gündəlik danışıqda “Nə var, nə yox?” və ya “Nə xəbər?” mənasında işlədilir.

İlk vaxtlarda “WhatsApp” klassik mesajlaşma proqramı deyildi. Tətbiq istifadəçilərə öz statuslarını paylaşmağa imkan verirdi. Lakin sonradan Koum və Ekton platformanın əsas istiqamətini dəyişmək qərarına gəldilər və “WhatsApp”ı mesajlaşma tətbiqinə çevirdilər.

2009-cu ilin avqustunda “WhatsApp” “iPhone” üçün “App Store”da yayımlandı. Həmin ilin sonunda Brayan Ekton “Yahoo”dan olan keçmiş həmkarlarını layihəyə sərmayə qoymağa razı saldı. Bu investisiyadan sonra tətbiqə foto və video göndərmək, daha sonra isə qrup söhbətləri kimi funksiyalar əlavə edildi.

2010-cu ilin avqustunda “WhatsApp” “Android” platformasında da istifadəyə verildi. Sonrakı illərdə tətbiq sürətlə inkişaf etdi və səsli mesajlar da daxil olmaqla, bir çox yeni funksiya istifadəçilərin ixtiyarına verildi.

“WhatsApp”ın ilk dövrləri heç də indiki nəhəng texnologiya şirkətlərinin görüntüsünə bənzəmirdi. Şirkətin ilk ofisi “Evernote” ilə birlikdə istifadə edilən kiçik bir məkanda yerləşirdi. İşçilər hətta soyuq havalarda isinmək üçün yorğanlardan istifadə edirdilər.

Koum və Ekton məhsulun inkişafı ilə bağlı olduqca sadə prinsipə sahib idilər: “WhatsApp” reklamlarla dolu bir platformaya çevrilməməli idi. Onlar istifadəçi məlumatlarının məxfiliyinə də böyük əhəmiyyət verirdilər. Koumun fikrincə, şirkət istifadəçiləri haqqında mümkün qədər az məlumat toplamalı idi.

“WhatsApp” heç bir böyük marketinq kampaniyası aparmadan sürətlə böyüməyə başladı. Xüsusilə SMS-dən geniş istifadə olunan və mobil internetin inkişaf etdiyi ölkələrdə tətbiqə maraq yüksək idi. Sadə istifadə imkanları və internet üzərindən mesajlaşma funksiyası “WhatsApp”ı qısa müddətdə milyonlarla insanın gündəlik ünsiyyət vasitəsinə çevirdi.

2012-ci ildə “WhatsApp” “Facebook”un rəhbəri Mark Zukerberqin (“Mark Zuckerberg”) diqqətini cəlb etdi. Zukerberq Koumla əlaqə saxladı və onlar görüşərək şirkətin gələcəyi haqqında fikir mübadiləsi apardılar.

Sonrakı iki il ərzində onların görüşləri davam etdi. Söhbətlərin əsas mövzularından biri dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan insanları daha asan şəkildə bir-birinə bağlamaq ideyası idi.

2014-cü ilin əvvəlində Zukerberq Kouma “WhatsApp”ı satın almaq təklifini verdi. Koum təklifi bir müddət düşündükdən sonra razılaşmağa qərar verdi.

Müqavilənin yekun mərhələsində Koum “WhatsApp”a ilk sərmayə qoyan “Sequoia Capital” komandası ilə uzun müzakirələr apardı. Həmin gecə evə qayıdarkən avtomobilinin təkəri yüksək sürətdə partladı və Koum ciddi qəza təhlükəsi ilə üzləşdi. Lakin hadisədən sağ çıxdı.

Ertəsi gün o, “Facebook” ilə razılaşmanın sənədlərini “WhatsApp”ın ilk ofisinin yerləşdiyi məkanda imzaladı. Beləliklə, bir vaxtlar kiçik bir layihə kimi başlayan “WhatsApp” “Facebook”un tərkibinə daxil oldu.

2014-cü ildə “Facebook” “WhatsApp”ı təxminən 19 milyard dollara satın aldı. Həmin vaxt “WhatsApp”ın aylıq istifadəçi sayı təxminən 450 milyon idi. Razılaşmadan sonra Koumun sərvəti də sürətlə artdı.

“WhatsApp”ın “Facebook” tərəfindən alınması texnologiya tarixinin ən böyük sövdələşmələrindən biri hesab olunur. Bu razılaşma həm Koumu, həm də “WhatsApp”ı dünya texnologiya sənayesinin ən diqqətçəkən adlarından birinə çevirdi.

Yan Koumun hekayəsi göstərir ki, böyük uğur həmişə imkanlı ailədə və rahat şəraitdə doğulmaqdan başlamır. Ukraynada suyu belə olmayan evdə böyüyən bir uşaq illər sonra milyardlarla insanın istifadə etdiyi platformanın yaradıcısına çevrildi.

“WhatsApp”ın uğurunun arxasında isə yalnız texnologiya deyil, sadəlik, istifadəçi məxfiliyinə hörmət və insanların real ehtiyaclarını düzgün anlamaq dayanırdı. Koum və Ekton istifadəçilərə mürəkkəb və reklamlarla yüklənmiş məhsul deyil, insanların bir-biri ilə rahat ünsiyyət qura biləcəyi sadə bir platforma təqdim etdilər.

Bu gün “WhatsApp” dünyanın ən geniş istifadə olunan mesajlaşma xidmətlərindən biridir. Onun yaranma hekayəsi isə texnologiya dünyasında sadə bir ideyanın düzgün yanaşma və əzmlə birləşdikdə necə qlobal uğura çevrilə biləcəyinin nümunəsidir.