Kadeş Savaşı (MÖ 1274), dönemin iki süper gücü olan Antik Mısır ile Hitit İmparatorluğu arasında gerçekleşen tarihin en büyük çarpışmalarından biriydi. Bu savaş, Bronz Çağı'nın son dönemlerinde Doğu Akdeniz ve Yakın Doğu'daki hakimiyet mücadelesinin zirvesi olarak kabul edilir.
Bu iki devlet, o dönemin en büyük güçleriydi: Mısır Nil Nehri'nin bereketiyle zengin ve merkezi bir imparatorlukken, Hititler Anadolu'dan Suriye'ye uzanan geniş bir hakimiyet kurmuştu. Üçüncü büyük güç (Asur veya Babil) henüz bu seviyede değildi.
Mısır, Suriye'deki eski topraklarını (özellikle stratejik ticaret yolları üzerindeki Kadeş, Amurru gibi şehirleri) geri almak istiyordu. Hititler ise bu bölgeleri kontrol ederek Anadolu'yu güvence altına almayı amaçlıyordu. Yıllardır süren gerilim, nihayet sıcak çatışmaya dönüştü.
Mısır: Firavun II. Ramses (Büyük Ramses) komutasında. Mısır Yeni Krallık Dönemi'nin en güçlü ordularından biriyle (yaklaşık 20.000 asker + 2.000 savaş arabası) Suriye'ye ilerledi.
Hititler: Kral II. Muvattalli (Muwatalli II) önderliğinde. Anadolu merkezli bu imparatorluk, vassal devletlerden destek alarak (toplamda 15.000–40.000 piyade + 2.500–3.500 savaş arabası) dev bir ordu topladı.
Savaş, Asi Nehri (Orontes) kıyısındaki Kadeş kenti yakınlarında yapıldı. Tarihin bilinen en büyük savaş arabası savaşıydı (toplam 5.000–6.000 araba kullanıldı).
Kesin bir kazanan çıkmadı — berabere veya taktiksel (beraberlik) olarak değerlendirilir. Mısır kaynakları (tapınak kabartmaları, Poema Pentaur) Ramses'in büyük zafer kazandığını iddia eder ama bu propaganda ağırlıklıdır. Hitit kayıtları ise savunmayı başarıyla tuttuklarını söyler.
Savaştan sonra iki taraf da yıpranmıştı. Asur'un yükselişi gibi yeni tehditler ortaya çıkınca barış kaçınılmaz oldu.
MÖ 1259/1258 civarında Kadeş Antlaşması imzalandı — tarihin bilinen ilk yazılı barış antlaşması ve uluslararası diplomasinin en eski örneği. Eşit şartlarla, karşılıklı saldırmazlık, iade-i mülteci ve yardımlaşma maddeleri içeriyordu. Antlaşma metni Akadca çivi yazısıyla gümüş tabletlere yazıldı (İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde Hitit versiyonu sergileniyor).
Köksal Bey
TEREF