Nasizmin məğlubiyyətindən sonra Sovet İttifaqı xarabalığa çevrildi. Milyonlarla əsgər sağ-salamat qayıtdı, amma sınıq idi - ayaqları sınmış, qolları yararsız, sümükləri gəldikləri xaraba şəhərlər kimi bükülmüşdü. Bir çox xəstəxanada amputasiya qaçılmaz sonluq idi. Resurslar az, vaxt az idi və ümid sönürdü. Məhz bu viranə mənzərədə gözlənilməz, inadkar və parlaq bir həkim peyda oldu: Qavriil Abramoviç İlizarov. Belovej (indiki Belarus) şəhərində yəhudi ailəsində anadan olmuş və akademik tibbdən uzaqda, Qafqazda böyümüş o, Sibirə yeni məzun olan doktorluq dərəcəsi və başqa heç kimin vermədiyi cəsarətli bir sualla gəldi: sümüklər bərpa oluna bilsəydi necə olardı?
İlizarov ənənəvi həyat tərzindən çox uzaq idi. O, hətta əməliyyatlar zamanı da xəstəyə yoluxmamaq üçün siqareti steril sıxacla tutaraq məcburi şəkildə siqaret çəkirdi, bu jest həm absurd, həm də simvolik idi. O, metal halqalar, doğaçlama məftilləri və istənilən ənənəvi cərrahı huşunu itirməyə vadar edəcək ideyalar arasında yaşayırdı. Buna baxmayaraq, başqaları gülərkən o, düşünməyə davam edirdi. Və o, düşünərkən, həyatları xilas etdi.
Sadə detallardan və təmiz məntiqdən istifadə edərək, o, sümükləri uzatmağa, deformasiyaları düzəltməyə və hər kəsin itirilmiş hesab etdiyi əzaları bərpa etməyə qadir olan qəribə halqalar və çubuqlar cihazı yaratdı. Texnika qəddar görünürdü, lakin nəticələri inqilabi idi: amputasiyaya məhkum edilmiş kişilər yenidən yeriməyə başladılar; əyilmiş ayaqları olan uşaqlar düzəldildi; müharibədən sağ çıxanlar hərəkətliliyini bərpa etdilər. Əvvəlcə lağa qoyulan, sonra qorxulan və nəhayət hörmət edilən İlizarovun işi, Avropanın ən yaxşı xəstəxanaları tərəfindən artıq tərk edilmiş italyan tədqiqatçısı Karlo Maurinin ayağını xilas etdikdə ölkəsinin sərhədlərini aşdı. O andan etibarən onun metodu bütün dünyaya yayıldı və ortopediyanı əbədi olaraq dəyişdirdi.

İlizarov 1992-ci ildə vəfat etdi, lakin onun mirası donmuş Sibir otağında düşünülmüş metod sayəsində yenidən yeriyə bilən hər bir insanda yaşayır - hərəkət yolu ilə həyatı bərpa etmək üçün qaydalara, ənənələrə və məhdudiyyətlərə meydan oxuyan parlaq, ekssentrik və sarsılmaz bir həkim tərəfindən yaradılmış metod.
Ağakazım Mövsümov
TEREF