Rusiyada müxtəlif qüvvələrin resurslar uğrunda mübarizəsinə gətirib çıxara biləcək proseslər baş verə bilər.
Forbes jurnalının siyahısında 20 milyard dollar sərvətlə Rusiyanın ən varlı səkkizinci şəxsi olan Andrey Melniçenko hesab edir ki, Rusiya ilə Qərb arasındakı qarşıdurma sonsuza qədər davam edə bilməz. O, The Economist üçün yazdığı məqalədə Rusiyanın gələcəyi ilə bağlı beş mümkün ssenarini təsvir edib: dövlətin dağılması, ölkənin "mühasirəyə alınmış qala"ya çevrilməsi, Qərb sisteminin periferiyasına qayıdış, Çindən asılı vəziyyətə düşməsi və suveren Rusiyanın qurulması.
Melniçenkonun fikrincə, ən təhlükəli ssenarilərdən biri ölkədaxili münaqişə və dövlətin parçalanmasıdır. O hesab edir ki, Rusiya nüvə dövləti ərazisində resurslar, təsir imkanları və ərazilər üzərində nəzarət uğrunda müxtəlif qüvvələrin mübarizəsinə sürüklənə bilər.
"Dağılmış Rusiya siyasi çıxışlarda cəlbedici obraz kimi görünə bilər, lakin risklərin idarə olunması baxımından bu, heç də cəlbedici variant deyil", — deyə milyarder yazır.
Digər sərt ssenari isə Rusiyanın Şimali Koreya nümunəsində olduğu kimi qapalı və hərbiləşdirilmiş "mühasirəyə alınmış dövlət"ə çevrilməsidir. Onun sözlərinə görə, bu halda ölkədə təcrid, repressiyalar, inkişaf imkanlarının məhdudlaşdırılması və daimi səfərbərlik hökm sürəcək.
"Əbədi mühasirə qalası düşüncəsində ilişib qalmış Rusiya xarici qarşıdurmanı daxili siyasətin daimi alətinə çevirəcək", — deyə sahibkar bildirir.
Melniçenko həmçinin hesab edir ki, Ukraynadakı müharibənin digər ölkələrə yayılma ehtimalı artır. O, münaqişənin daha da gərginləşməsi, o cümlədən nüvə silahından istifadə riski barədə də xəbərdarlıq edir.
O, Rusiyanın yenidən Qərb dünyasına inteqrasiyasını da mümkün hesab edir. Bu ssenaridə ölkə təcriddən çıxaraq yenidən Qərbin iqtisadi sisteminə qoşular, lakin periferiyada qalardı. Belə vəziyyətdə Rusiya xarici güc mərkəzlərinin təsiri altına düşə və müstəqilliyini itirdiyi hissini yaşaya bilər ki, bu da gələcəkdə yeni revanşizmin yaranmasına səbəb ola bilər.
Dördüncü ssenari Rusiyanın Çinin təsir dairəsinə keçməsi ilə bağlıdır. Bu halda Moskva təbii resursların tədarükçüsünə, Çin malları üçün bazara və Çinlə Qərb arasında strateji buferə çevriləcək. Melniçenko hesab edir ki, bu model nə Rusiyanın, nə də Çinin maraqlarına uyğundur. Rusiya müstəqilliyini itirəcək, Pekin isə asılı tərəfdaşın problemləri və rusiyalıların narazılığı səbəbindən əlavə xərclərlə üzləşəcək.
Onun fikrincə, Rusiyanın Qərbin periferiyasına inteqrasiya olunması ilə Çindən asılı vəziyyətə düşməsi arasında böyük fərq yoxdur. Hər iki halda ölkədə asılılıq hissi qalacaq və bu da aqressiv millətçiliyi gücləndirə bilər.
Sonuncu ssenari isə suveren Rusiyanın qurulmasıdır. Bu yanaşma Vladimir Putinin ölkənin müstəqil inkişafı və xarici təsirlərdən uzaq olması ilə bağlı fikirləri ilə müəyyən dərəcədə üst-üstə düşür. Lakin Melniçenko burada daha çox proqnozlaşdırıla bilən dövlət modelini vurğulayır.
"Bu Rusiya nə Qərb, nə də Çin üçün rahat ölkə olmamalıdır. O, Qərb üçün mürəkkəb tərəfdaş ola bilər, amma 'qara dəlik' olmayacaq. Çin üçün peyk dövlət qədər itaətkar olmaya bilər, lakin böyük və qeyri-sabit vassaldan daha təhlükəsiz olacaq", — deyə o yazır.
Sahibkar bildirir ki, SSRİ dağıldıqdan sonra Rusiyanı yenidən quran biznes, elm və mədəniyyət nümayəndələrinin çoxu özlərini qlobal dünyanın bir hissəsi hesab edirdi. Lakin sanksiyalar Rusiyanı xarici əlaqələrdən asılılığını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur etdi.
Onun sözlərinə görə, məhdudiyyətlər daxili istehsalın, texnoloji və iqtisadi suverenliyin gücləndirilməsi üçün stimul rolunu oynayıb. Melniçenko hesab edir ki, Rusiyanın öz suverenliyini necə həyata keçirəcəyinə yalnız ölkənin özü qərar verməlidir və bu proses xarici güclərin istəklərindən asılı olmamalıdır.
O vurğulayır ki, bu prosesi kənardan idarə etmək cəhdləri uğursuzluğa məhkumdur və əks nəticə verir. Çünki bu, suverenliyi zəiflədir, suverenlik olmadan isə davamlı sülh mümkün deyil.
"Bunu qəbul etmək lazımdır — Rusiyaya simpatiyadan deyil, alternativin olmamasını başa düşdüyümüz üçün", — deyə milyarder yekunlaşdırır. Показать меньше.
Azadlıq Qəzeti