Çinin ən nüfuzlu generalı Çjan Yusya və Baş Qərargah rəisi Liu Cenlinin "ciddi intizam və qanun pozuntuları" ittihamı ilə həbsi və təmizlənməsi əvvəllər nəzərdən qaçırılan bir faktı ortaya çıxardı.

Mövcud məlumata görə, 2012-ci ildən bəri təxminən 160 general, Mərkəzi Hərbi Komissiyanın 10 üzvü və dörd sədr müavini də daxil olmaqla 200.000-dən çox zabit təmizlənib. Bu rəqəm hətta Maonun 27 illik hakimiyyətini də üstələyir.

Təmizlənən zabitlərin sayı iki ehtimalı göstərir: ya Çin ordusu tamamilə korrupsiyaya uğrayıb, ya da Si ölkəni öz sülaləsinə çevirməyə çalışır. Birincisi, hər iki variantın etibarlılığına şübhə olmadığını bildirmək istərdim. Lakin Si-nin siyasi ambisiyaları araşdırıldıqda, bu əməliyyatlarda ikinci variantın daha çox nəzərə çarpdığını demək olar. Həqiqətən də, sistem artıq "Si hər şeyi idarə edir"ə çevrilib və bu kontekstdə Si Cinpin dövləti, ordunu və sistemi şəxsi hakimiyyətinin alətlərinə çevirib. Çin Kommunist Partiyası da Si Cinpinin ailə partiyası görünüşünü alıb və ölkə sülalə dövləti görünüşünü alıb.
Buna görə də, Çin daxilindəki bu gərginliyin yaxın günlərdə daha da artacağı gözlənilir. Həqiqətən də, internetdə yayılan və guya Çjana məxsus olan bir məktubda yazılanlar bu vəziyyəti açıq şəkildə ortaya qoyur.
Əlbəttə ki, qapalı və totalitar sistemdəki münaqişələri və gərginliyi kənardan qavramaq çətindir, lakin partlayışlar kəskin və dağıdıcıdır.
Bu səbəbdən dünya, xüsusən də Türkiyə, gec-tez Çinin mümkün süqutundan sonrakı dövrə hazır olmalıdır.

Prof. Dr. Əbdülhəmit Avşar