Miçiqan Universitetinin alimləri standart müalicəyə davamlı prostat şişlərinin böyüməsini əhəmiyyətli dərəcədə ləngidən iki preparatın kombinasiyasını tapıblar.

"Cebheinfo.az" xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "JCI Insight" elmi jurnalında dərc olunub.

Prostat xərçəngi çox vaxt kişi cinsi hormonlarından — androgenlərdən, o cümlədən testosterondan asılı olur. Buna görə xəstəliyin yayılmış formalarında əsas müalicə üsullarından biri androgenlərin təsirini bloklayan preparatlardır. Lakin ilkin effekt zaman keçdikcə demək olar ki, həmişə azalır: şiş müalicəyə davamlılıq qazanır və böyüməyə davam edir.

Bəzən xərçəng hüceyrələri öz “kimliyini dəyişir”. Onlar prostat xərçənginə xas vəzili toxuma xüsusiyyətlərini itirərək başqa hüceyrə tiplərinə xas xüsusiyyətlər qazanırlar. Bu proses transdiferensiasiya adlanır və şişə sağ qalmaq üçün alternativ bioloji mexanizmlərdən istifadə etməyə imkan verir.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu dəyişiklik ən azı iki əlaqəli proseslə bağlıdır: vəzili toxumaya xas genlərin aktivliyi azalır və eyni zamanda kök hüceyrələrlə əlaqəli proqramlar aktivləşir.

Alimlər daha əvvəl də transdiferensiasiya ilə TP53 və RB1 şiş-supressor genlərinin itirilməsi arasında əlaqə aşkar etmişdilər.

Dəyişmiş xərçəng hüceyrələrinə təsir etmək üçün iki preparat qrupu birləşdirilib. Belə ki, BET-bromodomen inhibitorları hüceyrələrin alternativ inkişaf proqramlarının aktivləşməsini bloklaya bilir.

DNMT inhibitorları isə şiş hüceyrələrinin itirdiyi bəzi genlərin yenidən aktivləşməsinə kömək edir.

Preparatlar ayrı-ayrılıqda istifadə ediləndə BET inhibitorları xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini yalnız ləngidirdi. İki preparatın kombinasiyası isə şişin böyüməsini xeyli daha güclü şəkildə dayandırıb.

Eyni effekt prostat şişləri yerləşdirilmiş siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə də müşahidə olunub.

Kombinasiya şiş hüceyrələrində yaranmış gen aktivliyi dəyişikliklərinin bir hissəsini də geri qaytarıb. Preparatlar siçanlar tərəfindən yaxşı qəbul edilib və ayrı-ayrı preparatlar üçün tövsiyə edilən dozadan xeyli aşağı dozada belə şişlərin böyüməsində nəzərəçarpacaq azalma yaradıb.

Hər iki preparat qrupu artıq tibbdə araşdırılır və ya istifadə olunur. Məsələn, bəzi DNMT inhibitorları ABŞ FDA tərəfindən müəyyən qan xərçənglərinin müalicəsi üçün təsdiqlənib.

Amma əsas məqam budur: bu kombinasiya hələ prostat xərçənginin müalicəsi kimi insanlarda təsdiqlənməyib. Nəticələr hazırda laboratoriya və heyvan tədqiqatlarına əsaslanır. Onun insanlarda nə qədər effektiv və təhlükəsiz olduğu klinik sınaqlarda müəyyən edilməlidir.