Məmlük hərbi traktatının tərcüməsi (XIV əsr)

Bu gün, 00:05           
Məmlük hərbi traktatının tərcüməsi (XIV əsr)
"...Amma ba’du (bundan sonra): bil ki, bu risalənin Türk dilində tərtib edilməsinə səbəb o oldu ki, Tanrının fərmanı ilə Misir elində şanı uca bir məlik (hökmdar) zühur etdi. Gözəllikdə ay kimi, heybətdə Ömər kimidir. Şücaətdə Əliyə bənzəyir, səxavətdə isə Hatimə üstün gəlir. Atçılıq (süvarilik) elmində kamil, gözəl sifətlərlə mükəmməldir. Alimləri dost tutan, Məhəmməd şəriəti üçün qılınc vuran, Tanrı buyruğu üçün canından və başından keçən (oynayan), məzlumların dadına çatan, müsəlmanlıq üçün gərəkli olan hünər sahiblərini xoş görəndir: Xasaqilər (Sultan qvardiyası) Xası Temur Bəy. Bəy çox illər dövlət və səadət içində daim olsun, Məhəmmədin və onun ailəsinin hörmətinə.
Ulu və kiçik, uzaq və yaxın olanlar onun uca hüzuruna yönəldilər. Neçə-neçə darda qalmış kimsənin əlindən tutdu, neçə-neçə ruzisiz kimsənin ruzisinə səbəb oldu.
Bu məliyin mədhində şair belə deyir:
Şeir:
Ey hüsnü və hünəri ilə səadət mülkünün bəyi (zəngini),
Günəş sənə müştaqdır, gözəlliyin ayı utandırır.
Bəyim, hər an kərəminlə bu dövlət kürsüsünü tutdun,
Əgər tayın olsaydı, Hatimi-Tayi (belə) gələrdi.
Özün əlinə nizə alıb, zireh geyib ata minsən,
Düşmən üçün sağ qalmaq bitdi, nə vaxt ki qolun yayını qursa.
Sizinlə vuruşlarda döyüşmək istəyən qullar,
Yaralanar, ağlı başından gedər, yaralarını sayaraq gəzər.
Kim ki layiq idi, səadət məqamını tapdı,
Məsəldə deyildiyi kimi, hümay quşunu görən səltənət tapdı.
Bu dövlət sizə, ey sərvər, həmişə daim olsun,
Sizin ehsanınız (yaxşılığınız) üçün hər kəs sizə alqış (dua) edir.
Bəyim, hər kim bu yazını oxuyanda anlayıb keçsə,
Ona hər kim düşmən olsa, vay onun halına, göyə ağlasın.
Sonra bu duaçı qula vacib oldu ki, o uca dərgaha üz tutsun. Bu fikri ürəyindən keçirib, o dövlətli məliyin xidmətinə yönəldi. Nə vaxt ki bu zəif qul o məliklərin fəxri, Xasaqilər Xasının xidmətinə yetişdisə, (bəy) bu zəif qulu müxtəlif lütflərlə xoş qarşıladı. Və belə işarə (əmr) etdi ki: "Bizim yanımızda bir ərəbcə 'Silahnamə' (Hərb kitabı) var, onu Türk dilinə çevir ki, bu qazi Türklər ondan faydalansınlar, sənə də savab olsun". Bu duaçı qul da "baş üstə" (başım və gözüm üstə) deyib, buyruğuna tabe olaraq, o ərəbcə kitabı alıb işə başladı.
Bir müddət bəylərin xidmətindən vaxt tapdıqca o kitabla məşğul oldu. Allaha həmd və minnət olsun. Tanrının köməyi ilə o kitabı Türk dilində tərcümə edib, adını "Munyatu'l-Ğuzat" (Döyüşçülərin arzusu) qoydu. Gücü çatdığı qədər gözəl tərtib verib, altı fənn üzrə yazdı:
Birinci fənn: Ata minməkdə.
İkinci fənn: Nizə tutmaqda.
Üçüncü fənn: Qılınca aid əməllərdə.
Dördüncü fənn: Qalxan tutmaqda.
Beşinci fənn: Ox atmaqda.
Altıncı fənn: Top (və ya gürz/atıcı silah) vurmaqda.
Hər kim bu fənləri yaxşı bilib, ehtiyac anında tətbiq etsə, cahan içində bənzərsiz olar, vəssalam. Amma vəsiyyət odur ki, süvari gərək niyyətini səmimiyyətlə Tanrı yolunda etsin. Mömin və müsəlmanlar üzərinə qılınc çəkib, bu hünərlərini orada xərcləməsin, məgər şəriət icazəsi ilə ola. Həmçinin özünü daim ibadət içində tutsun və Tanrıya şükür etsin ki, belə ulu hünərləri ona nəsib etdi. Müsəlmanlar üzərində təkəbbürlük etməsin, daima təvazökarlıq içində olsun. Necə ki, Rəsul (s.ə.s) buyurur: "Kim Allah üçün təvazökarlıq etsə, Allah onu ucaldar; kim təkəbbürlük etsə, Allah onu alçaldar."..."
Tərcümə üçün qeydlər:
Xasaqilər Xası: Bu termin Sultanın şəxsi qvardiyasının rəhbəri deməkdir.
Süñü: Müasir dildə "süngü" kimi qalsa da, o dövrdə "nizə" mənasında işlənirdi.
Top urmaqda: XIV əsr kontekstində bu həm gürz, həm də ilk primitiv barıtlı silahlar (midfa) mənasına gələ bilər.
Азербайджанский Тюрок
TEREF












Teref.az © 2015
TEREF - XOCANIN BLOQU günün siyasi və sosial hadisələrinə münasibət bildirən bir şəxsi BLOQDUR. Heç bir MEDİA statusuna və jurnalist hüquqlarına iddialı olmayan ictimai fəal olaraq hadisələrə şəxsi münasibətimizi bildirərərkən, sosial media məlumatlarındanda istifadə edirik! Nurəddin Xoca
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
E-mail: [email protected]