Parqalı İbrahim Paşanın ilk illəri haqqında dəqiq məlumat yoxdur.
12-03-2026, 08:14

Bir versiyaya görə, o, II Bəyazidin hakimiyyəti dövründə basqın zamanı əsir götürülərək Kafedə Şehzadə Süleymana verilib və ya Parqalı dənizçinin oğlu olub, türk quldurları tərəfindən tutulub, Manisaya satılıb və sonra Manisada Şehzadə Süleymanın xidmətinə keçib. O, Parqalı, Frenk, Makbul (sevimli) və Maktul (edam edilib) kimi ləqəblərlə tanınır. O, hələ Manisada olarkən Şehzadə Süleymana ən yaxın adam idi və taxta çıxdıqdan sonra onu İstanbula müşayiət etdi. Sultana yaxınlığı səbəbindən Osmanlı İmperiyasında mühüm vəzifələr tutdu. Sarayının bağçasında heykəllər ucaltdıqdan sonra ona qarşı narazılıq artdı. Fiqani Çələbinin bu barədə yazdıqları budur: "Bu dünyaya iki İbrahim gəldi; biri bütləri məhv etdi, digəri isə onları ucaltdı..."
Gücünün zirvəsinə çatan İbrahim Paşa üçün Səfəvilərə qarşı yürüş dönüş nöqtəsi oldu. O, bu səfərə "Serasker Sultan" titulu ilə yola düşdü. Səfər zamanı çox nüfuzlu və varlı bir adam olan Dəftərdar İskəndər Çələbi ilə fikir ayrılığı yaşadı. Paşa əvvəlcə onu bağışladı, lakin sonradan Bağdadda edam edilməsini əmr etdi. Bu hadisə və öz gücünə güvənərək özünü Sultan titulu ilə əbədiləşdirməsi saraya və Sultana mənfi təsir göstərdi. İstanbula qayıdan İbrahim Paşa, hicri təqvimi ilə 942-ci ilin Ramazan ayının 21-dən 22-nə keçən gecə (14-15 mart 1536) saraya iftar üçün çağırıldıqda qəfildən boğularaq öldürüldü. Mənbələr onun edamının səbəbləri ilə bağlı müxtəlif fikirlər irəli sürürlər. Bəziləri onun Bağdaddakı qələbəsindən sonra sultanlığın ambisiyalarına qapıldığını və qazandığı güc və sərvətdən bu ambisiyanı daha da inkişaf etdirmək üçün istifadə etməyə çalışdığını irəli sürür.
Digər nəzəriyyələr onun edamının sultana böyük təsir göstərən Hürrəm Sultana qarşı düşmənçilik və Şehzadə Mustafa ilə yaxın münasibətlərindən qaynaqlandığını irəli sürür. Bir az sonra başqa bir nəzəriyyə onun guya oğullarından birini taxta qaldırmaq istədiyini irəli sürür. Cəlalzadə Mustafa Çələbi yazır ki, İbrahim Paşa sultanın əmrlərinə və qanunların tətbiqinə böyük əhəmiyyət verirdi, ədalətli və son dərəcə dindar idi, lakin Bağdadın fəthindən sonra əxlaqı dəyişdi; o, təkəbbürlü oldu, yersiz hərəkətlər etdi və Quran hədiyyəsini qəbul etməkdən imtina etdi. Bütün bunlar sultanın qəzəbinə səbəb oldu. Qanuni Süleymanın çox yaxın dostunu izahat və açıqlama olmadan qurban verməsi və sonra qəfildən onu edam etməsi, Sultanın Pargalinin ölümünə səbəb olan dəlillərə sahib olduğunu göstərir.
Böyük Çöl Köçəriləri
TEREF

