Kürt tarihçisi Şeref Han tarafından 1597 yılında Farsça olarak kaleme alınan Şerefname adlı eser, Diyarbakır, Muş ve Bitlis gibi Doğu Anadolu bölgelerinde o dönemde yoğun bir Türkmen nüfusunun yaşadığını ayrıntılı şekilde anlatır. Eserde, buralarda yaşayan Kızılbaş Alevi Türkmenlerin katledilerek nasıl tasfiye edildikleri; kadınlarının, mal ve mülklerinin ganimet olarak alındığı; ayrıca Şah İsmail ve Safevi Devleti'ne karşı verilen büyük mücadeleler ayrıntılarıyla yer alır.
Günümüzde Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da hak iddia eden ve Türkleri işgalci olarak gören Kürtçü siyaset, bu tarihî gerçekleri göz ardı etmektedir. Oysa bu bölgeler, Osmanlı-Kürt ittifakı ile şekillenmiş; yüzbinlerce Alevi-Bektaşi Kızılbaş Türkmen’in kanları akıtılmış, onbinlercesi göç ettirilmiş, binlercesi ise asimile edilerek yok edilmiştir.
Örneğin, 1514 yılında Diyarbakır’da 498 köy Alevi iken, günümüzde sadece birkaç köyde Türkmen Alevi nüfus kalmıştır.
Bugün Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Kürtlerin yoğun yaşadığı, "Kürdistan" diye adlandırılan bölgelerde, Türklere yönelik katliamcı yaklaşımları savunanlar tarihî gerçekleri görmezden gelmektedir. Ulusal kimlikler yerine mezhep ve din temelli yaklaşımların ön planda tutulması, Alevi oldukları için Türklerin Sünni-Şafi Kürtler tarafından katledilmesine ve bunun sonucunda PKK gibi yapılarının ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Bu durum, ulusun temelinin din temelli olamayacağını, birliğin ancak ulusal ve ortak değerler üzerinde kurulabileceğini kanıtlayan acı bir örnektir.
Kaynaklar:
Veysel Ayhan, “Doğu Anadolu’da Etnik ve Mezhepsel Çatışmalar,” Anadolu Araştırmaları Dergisi, 2019.
Abdülkadir Özcan, Etnik Kimlikler ve Siyaset, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 2021.
Şerif Mardin, Din ve Toplum, İletişim Yayınları, 1991.
Şeref Han, Şerefname, 1597.
Veysel Ayhan, “Şerefname ve Osmanlı Doğusu’nda Türkmen Nüfusu,” Anadolu Araştırmaları Dergisi, 2018.
Abdülkadir Özcan, Doğu Anadolu’da Etnik ve Mezhepsel Değişimler, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 2020.
Yaşar Çavdar