Osmanlı Devleti’nde mehter geleneğinin yeniden canlandırılmasında Enver Paşa’nın önemli bir rolü bulunmaktadır. Asırlar boyunca Osmanlı ordusunun ayrılmaz bir parçası olan Mehterhâne, II. Mahmud döneminde 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla birlikte kapatılmış ve yerini Batı tarzı askerî bando teşkilatı almıştır. Böylece mehter musikisi uzun yıllar resmî askerî hayattan uzak kalmıştır.
20. yüzyılın başında Harbiye Nazırı olan Enver Paşa, Osmanlı ordusunun yalnızca silah ve teşkilat bakımından değil, tarihî ruh ve millî kimlik bakımından da güçlendirilmesi gerektiğine inanıyordu. Bu anlayışla Osmanlı’nın askerî geleneklerini yeniden yaşatmaya önem verdi. Mehter musikisinin, askerin moralini yükselten, tarih şuurunu besleyen ve milletin ortak hafızasını canlı tutan güçlü bir miras olduğunu düşünüyordu.
Enver Paşa’nın girişimleriyle mehter geleneği yeniden araştırıldı, eski kıyafetler ve marşlar derlenmeye başlandı. Böylece yüzyıla yakın bir aradan sonra mehter, yeniden görünür hâle geldi ve resmî törenlerde kullanılmaya başlandı. Bu çalışmalar, mehterin tamamen unutulmasının önüne geçti ve Cumhuriyet döneminde kurumsallaşacak olan mehter topluluklarına da tarihî bir zemin hazırladı.
Bugün mehter denildiğinde akla gelen tarihî mirasın yeniden canlanmasında Enver Paşa’nın katkısı sıkça vurgulanır. Onun amacı yalnızca geçmişi hatırlatmak değil; Osmanlı ordusunun tarihî ruhunu, disiplinini ve millî hafızasını yeni nesillere taşımaktı. Bu nedenle Enver Paşa, mehterin yeniden ihyasında önemli rol oynayan devlet adamlarından biri olarak anılmaktadır.
İsmail Enver