Ardahan’ın Damal ilçesinde ve çevresinde yaşayan Damal Türkmenleri, Alevi-Bektaşi inancına ve orta Asya kökenli zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Bölgeye göç eden Türk boylarının geleneklerini günümüze kadar taşıyan halk özellikle otantik kıyafetleri ile dikkat çekerler.
Kökenleri Oğuz boylarına dayanan bu topluluk, tarih boyunca süregelen göç dalgaları ve yerel etkileşimlerle bugünkü kimliğini oluşturmuştur. Geleneksel yaşam biçimleri, inanışları ve üretim şekilleri, bölgenin etnolojik yapısını şekillendiren temel unsurlardandır.
Yöre kadınları, orta Asya motiflerini taşıyan ve 16 parça yerel kıyafetten oluşan Türkmen elbiseleri giyer. Bu kıyafetlerin ahşap ve plastik minyatürlerine boncuk işlenerek yapılan “Damal bebeği” bölgenin dünyaca ünlü bir kültürel sembolü haline gelmiştir. Genellikle Alevi-Bektaşi inancına bağlıdırlar. “Dadalı Türkmenleri” olarak da anılan kolların bir kısmı bu bölgede meskundur. İnanç motifleri, Anadolu’daki Türkmen kültürünün önemli bir devamlılığıdır.
Damal Türkmen Alevileri Akkoyunlu “Uzun Hasan” döneminde (1453 yılında) Maraş ve Tokat yöresinden getirilerek bölgeye yerleştirilmişlerdir. Bu Türkmen toplulukları uzun yaylak geleneğiyle zamanla Ardahan’ın Damal ilçesini oluşturmuş ve Orta Asya’dan gelen inanç ve geleneklerini günümüze kadar korumuşlardır.
İbrahim Kızıler