Bu metod bakteriyaların toksinini mRNA vasitəsilə xərçəng hüceyrələrinə ötürür və hüceyrə daxilində “Troya atı” kimi işləyərək onları öldürür. İlk sınaqlarda melanoma hüceyrələrinin 44–60%-i tamamilə yox olub.
Kəşfin MahiyyətiYeni molekul: Alimlər bakteriyaların (pseudomonas ailəsi) istehsal etdiyi toksini mRNA molekuluna kodlaşdırıblar.
Mexanizm: Bu mRNA lipid nanopartikullara yerləşdirilir və xüsusi anticisimlərlə örtülür ki, yalnız xərçəng hüceyrələrinə daxil olsun.Hüceyrə daxilində mRNA toksin istehsalını başladır və nəticədə hüceyrə öz-özünü məhv edir.
Əldə Olunan Nəticələr Melanoma heyvan modellərində bir inyeksiyadan sonra xərçəng hüceyrələrinin 44–60%-i tamamilə yox olub.Bu yanaşma sağlam hüceyrələrə zərər vermir, çünki hədəf yalnız xərçəng hüceyrələridir.Ənənəvi kimyaterapiya ilə müqayisədə üstünlüyü: kimyaterapiya həm sağlam, həm də xəstə hüceyrələri öldürür, bu isə yalnız hədəfi məhv edir.
Risklər və MəhdudiyyətlərTədqiqat mərhələsi: Hazırda yalnız heyvan modellərində sınaqdan keçirilib, insanlar üzərində klinik testlər hələ aparılmayıb.
Toksinlərin təhlükəsi: Bakterial toksinlər güclü zəhərdir, buna görə dozaj və təhlükəsizlik ciddi nəzarət tələb edir.
Uzunmüddətli təsirlər: Hüceyrələrin müqavimət inkişaf etdirib-etdirməyəcəyi hələ məlum deyil.
Elmi və Sosial Əhəmiyyəti Bu kəşf RNA əsaslı terapiyaların yeni istiqamətini açır. COVID-19 peyvəndlərində istifadə olunan mRNA texnologiyası indi xərçəng müalicəsinə yönləndirilir.
İsrail innovasiyası: Tel-Aviv Universiteti artıq nanodərman və RNA texnologiyalarında qabaqcıl mərkəz kimi tanınır. Əgər klinik sınaqlarda uğurlu olarsa, bu metod xərçəng müalicəsində inqilabi dönüş yarada bilər.
Nəticə:Tel-Aviv Universitetinin alimləri bakterial toksini mRNA vasitəsilə xərçəng hüceyrələrinə ötürərək onları “intihara” məcbur edən molekul kəşf ediblər. Bu yanaşma Troya atı prinsipi ilə işləyir: hüceyrə öz daxilində zəhəri istehsal edir və məhv olur. İlk nəticələr ümidvericidir, lakin insan üzərində klinik sınaqlar hələ qarşıdadır.
Saleh Məmmədov,professor