Ən yeni tarix. Maraqlı faktlar.
15 sentyabr 1959-cu ildə əlamətdar bir hadisə baş verib. SSRİ-nin mövcud olduğu 42 il ərzində ilk dəfə olaraq onun lideri ABŞ-yə səfər edib.
Səfərin əsas məqsədi Almaniya məsələsini həll etmək və ümumiyyətlə beynəlxalq gərginliyi azaltmaq olub.
Xruşov həmçinin Amerikanın necə bir ölkə olduğunu görmək, onu anlamaq və SSRİ ilə müqayisə etmək istəyib.
O, xüsusilə 1955-ci ildə Anaheymdə açılan dünyaca məşhur Disneylendi ziyarət etməyi arzulayıb.
Lakin istəklərinin tez və şübhəsiz yerinə yetirilməsinə öyrəşmiş Sovet İttifaqının rəhbəri içəri buraxılmayıb.
Sonra Nikita Sergeyeviç amerikalılardan qisas almaq qərarına gəlib.
Xruşovun ABŞ-yə səfəri bir çox səbəblərə görə unikal olub. O, iki həftəlik səfərə ailə üzvlərini də aparıb.
Nə əvvəl, nə də sonra sovet liderləri SSRİ-ni bu qədər uzun müddət tərk etməyiblər.
Sovet rəhbəri həmçinin bir çox ştatlara səfər edib, həm Qərb, həm də Şərq sahillərindəki onlarla şəhəri görüb.
O, adi amerikalılarla asanlıqla görüşüb söhbət edib. Məsələn, IBM-ə səfəri zamanı Xruşov şəxsən fabrik kafeteriyasında bir neçə yüz işçi ilə nahar edib.
Tənqidçilər, eləcə də amerikalılar Nikita Sergeyeviçə təxribatçı suallar verməyə çalışıblar ki, onu çaşdırsınlar.
Lakin sovet lideri heç vaxt çətin vəziyyətlərdən geri çəkilməyib və hətta ən çətin suallara belə yumorla cavab verib.
Məsələn, milyonçu Spirs Skouras ölkəsini yüksəltmək və SSRİ-ni alçaltmaq qərarına gəlib.
O, kasıb böyüdüyünü, 12 yaşında işləməyə başladığını, restoranda qab yuduğunu və ABŞ-yə qəpiksiz gəldiyini, lakin indi kinostudiyaya sahib olması ilə bağlı öyünüb.
Xruşov isə ona cavabında belə deyib: “Yeriməyi öyrənən kimi işə başladım, cibimdə bir qəpik belə olmadan Moskvaya gəldim və indi sovet dövlətinin lideriyəm”.
Kaliforniyada Nikita Sergeyeviçə dünyaca məşhur "Kankan" filminin çəkilişləri göstərilib.
Jurnalistlər dərhal Sovet İttifaqının liderindən fikrini soruşublar. O, birdən deyib: “Mənim, sovet insanlarının nöqteyi-nəzərincə, bu, əxlaqsızlıqdır. Yaxşı aktyorlar pozğun bir ictimaiyyətin əylənməsi üçün pis işlər görməyə məcbur edilirlər. SSRİ-də biz aktyorların üzünə heyran olmağa öyrəşmişik, arxalarının altındakılara deyil”.
Ertəsi gün "Kankan" filmində baş rolu canlandıran Şirli Makleyn jurnalistlərə deyib: “Əgər o, bura köçsəydi, komediya üzrə Oskar mükafatı qazanardı”.
"Xarici kral" haqqında xəbərlər Amerika qəzetlərinin ön səhifələrində üstünlük təşkil edib.
Televiziya səhərdən axşama qədər onun haqqında məlumat verib. Onlar onun səyahətinin və səyahət proqramının təfərrüatlarını, dediklərini, yeyib-içdiklərinin qiymətini, gecəni harada keçirdiyini və sair məsələləri müzakirə ediblər.
ABŞ-də məşhur müğənni-aktrisa Merilin Monro qəzet oxumayıb və xəbərlərə baxmayıb.
O, hətta Xruşovun kim olduğunu belə bilməyib. Lakin o, SSRİ-də aktrisa Monronun və Koka-Kolanın ABŞ-nin əsas simvolları hesab edildiyini eşitdikdən sonra hörmətli qonaqla birlikdə Disneylenddə şam yeməyində iştirak etmək istəyib.
Şam yeməyinə digər məşhurlar da dəvət edilib: Elizabet Teylor, Frenk Sinatra və Con Ueyn.
Lakin Uolt Disney Xruşovun Disneylendə gəlməsinə icazə verməkdən imtina edib.
O, ABŞ-də kommunistlərin təqibində iştirak edib və onlara nifrət edib. Disneylendə səfər protokolda qeyd olunsa da, amerikalılar həqiqəti deməyə cəsarət etməyiblər.
Onlar sovet tərəfinin təmsilçilərinə əyləncə parkında təhlükəsizliyə zəmanət verə bilməyəcəklərini bildiriblər. Xruşov xəbəri eşidən kimi qəzəblənib:
"Niyə də yox? Orada nə var, ballistik raket buraxılışı meydançaları? Yoxsa qanqsterlər oraları ələ keçiriblər? Bu vəziyyət mənim üçün anlaşılmazdır. Ölkəmizə gəlin. Mən sizi şəxsən hər yerə aparacağam... Çox məyus oldum."
Xruşov ABŞ-yə səfərini qısaldıb, evə getmək istəyib. Köməkçiləri böyük çətinliklə onu belə bir şey etməməyə inandırıblar. Sonra Sov.İKP MK-nın birinci katibi ABŞ-dən fərqli bir şəkildə qisas almaq qərarına gəlib.
O, Moskvada Amerika əyləncə parkını geridə qoyacaq bir “sovet Disneylandı”nı tikməyi planlaşdırıb və SSRİ-yə qayıtdıqdan sonra "Sovetlend" layihəsinin hazırlanmasını əmr edib. Hətta Filidəki parkla Krılatskoyedəki avarçəkmə kanalı arasında bir torpaq sahəsinin ayrılması barədə fərman verib.
Lakin Nikita Sergeyeviçin həvəsi ona “sovet Disneylendi” üçün təxmini smeta təqdim edildikdə azalıb.
Məlum olub ki, bu pula ölkənin çox ehtiyac duyduğu bir neçə fabriki tikmək mümkündür.
Nəticədə o, tikintini təxirə salmaq qərarına gəlib. Daha sonra Xruşov volyuntarizmdə (siyasətdə obyektiv reallıqları və sosial-iqtisadi qanunları nəzərə almadan) ittiham olunaraq vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb.
İlkin Nəcəf.