1917-ci ilin fevralında taxt-tacdan imtina edən II Nikolay ailəsi və yaxınları ilə birlikdə edam edildi. Keçmiş təbəələrinin "Tanrı tərəfindən məsh edilmişlərə" olan nifrəti o qədər böyük idi ki, devrilmiş monarxı edam etmək hüququ uğrunda müxtəlif inqilabi qruplar arasında danışılmamış mübarizə başladı.
1918-ci ilə qədər dörd imperiya dağılmışdı. Lakin nə Türk Sultanı, nə Alman Hohenzollernləri, nə də Avstriya Habsburqları həmvətənlərinin əlindən qisas almadılar.
Etiraf etmək lazımdır ki, II Nikolay bütün sosial qüvvələri özünə qarşı qaldırmaq üçün əlindən gələni etdi. İnqriyadan olan bu şəxs 20 ildən çox hakimiyyətdə oldu. Bu müddət ərzində o, iki hərbi məğlubiyyətə birbaşa cavabdeh idi, iki dəfə Dumanı buraxdı və ən yüksək dövlət vəzifələrinə təyinatlar etmək səlahiyyətini yarısavadlı Qriqori Rasputinə verdi. Eyni zamanda, çar ən ibtidai metodlardan istifadə edərək "vahid və bölünməz dövlət" uğrunda inadkarlıqla mübarizə apardı: etnik ucqar ərazilərin zorla ruslaşdırılmasını həyata keçirdi və bölgələrdə yerli özünüidarəetmənin başlanğıcını boğdu.
İmperator ailəsinin həbsi və sürgününün bütün dövründə (Tsarskoye Selo, Tobolsk və Yekaterinburqda) keçmiş çarı azad etmək üçün bir cəhd belə qeydə alınmaması təəccüblü deyil.
Maksim Kuzaxmetov