Lipka tatarları, 14-cü əsrdən etibarən Litva Böyük Hersoqluğunun torpaqlarında məskunlaşan türk mənşəli bir icmadır. Bu gün onlar əsasən Polşa, Litva və Belarusda yaşayırlar. Lipka tatarlarının əcdadları Qızıl Orda Dövləti ilə əlaqəli Qıpçaq mənşəli tatar qruplarıdır. 14-cü və 15-ci əsrlərdə Litvanın Böyük Hersoqu Vitautas Qızıl Ordadakı daxili münaqişələr səbəbindən tatar əsgərlərini və onların ailələrini Litvaya dəvət etdi. Bu tatar qrupları Litva, Polşa və Belarusda sadiq muzdlu əsgərlər kimi xidmət etdikləri üçün xüsusi imtiyazlar qazandılar. Lipka tatarları Osmanlı İmperiyası ilə Polşa-Litva Birliyi arasındakı müharibələrdə mühüm rol oynadılar. 17-ci əsrdə Polşada Osmanlılara qarşı üsyan etmələri və ardından Polşa Krallığına yenidən sadiq qalmaları tarixi əhəmiyyətli bir hadisədir. Lipka tatarları İslam inanclarını qoruyub saxlasalar da, zaman keçdikcə dillərini böyük ölçüdə itirərək polyak, litva və belarus dillərində danışmağa başladılar. Osmanlı və Polşa arasındakı müharibələrdə hər iki tərəfə xidmət etdilər. 1683-cü ildə Vyana mühasirəsində II Yan Sobieskinin ordusunda Osmanlılara qarşı vuruşdular. Polşa-Litva Birliyi ordularında yüngül süvarilər kimi xidmət etdilər və döyüşlərdə böyük uğurlar qazandılar. Bu gün Polşada təxminən 3000-5000 nəfərlik Lipka tatar əhalisi var. Ən məşhur Lipka tatarı amerikalı aktyor Çarlz Bronsondur.
Hakan Qəhrəman
TEREF