Hürrem Sultan, "Kadınlar Saltanatı"nın kurucusu olarak siyaseti nikah gücü ve haseki unvanıyla perde arkasından şekillendirmiştir. Kanuni üzerindeki mutlak nüfuzu sayesinde sadrazamların azlinde, iç ve dış diplomaside ve şehzade mücadelelerinde (Mustafa ve İbrahim Paşa vakaları) başroldedir.
Vakıf siyasetinde ise İstanbul’daki Haseki Külliyesi ile sosyal devlet anlayışını saraya taşımış, hayır işlerini siyasi meşruiyet aracı yapmıştır.
Kösem Sultan ise gücü gölgelerden çıkarıp tahta ortak etmiştir. Küçük yaştaki oğulları ve torunu adına "Naibe-i Saltanat" (resmi taht naibi) unvanıyla devleti bizzat, doğrudan yönetmiştir.
Divan toplantılarını perde arkasından yönlendiren, yeniçeri ocağını arkasına alan kurumsal bir dehadır. Vakıf eserlerinde Üsküdar Çinili Külliyesi ve Büyük Valide Han gibi devasa yapılarla hem sosyal hem de ekonomik bir güç odağı kurmuştur.
Özetle; Hürrem aşk ve nüfuzla dolaylı bir otorite kurarken, Kösem askeri ittifaklarla devleti doğrudan avucunda tutmuştur.
asirlarboyunca