Tarih kitapları bize Türklerin Avrupa'ya sadece Hunlar, Avarlar veya Osmanlılar ile gittiğini söyler. Ancak İslam dünyasının en büyük tarihçilerinden biri olan El-Mesudî, bundan 1000 yıl önce yazdığı kitabında ezber bozan bir bilgi verir. Mesudî, günümüzden yüzyıllar önce İspanya’da Müslüman Araplara karşı savaşan halkların içinde İskit Türklerinin de bulunduğunu açıkça yazar. Bu tarihi kayıt; Orta Asya’dan çıkan savaşçı İskit (Saka) Türklerinin Avrupa’nın en batısına, yani İspanya sınırındaki Pirene Dağları'na kadar ulaştığını gösterir. Bugün İspanya ve Fransa sınırında yaşayan ve kökeni çözülemeyen gizemli Bask halkının temelinde bu Türk göçleri yatmaktadır.
İspanya'daki Bask halkı ile İskit Türkleri arasındaki bu güçlü bağı kanıtlayan üç temel nokta vardır:
Tarihi Belge (Mesudî'nin Kaydı):
10. yüzyılda yaşayan Arap coğrafyacı El-Mesudî, Murûc ez-Zeheb (Altın Bozkırlar) adlı ünlü eserinde, İspanya’nın kuzeyindeki dağlık bölgelerde yaşayan muharip (savaşçı) topluluklardan bahsederken doğrudan "İskit" adını kullanır. İskitler ise tarihçilerin yakından bildiği, atlı-okçu kültürüne sahip kadim bir Türk boyudur.
İsim Benzerliği (Saka - Eusko Bağı):
Bask halkı kendilerine hiçbir zaman "Bask" dememiştir. Kendi dillerindeki öz adları **"Eusko"**dur. Sibirya’da yaşayan Yakut (Saha) Türkleri de kendilerine antik çağlardan beri "Soko" ya da "Saka" der. Dil uzmanları, Baskların kullandığı "Eusko" kelimesinin aslında "Öz-Saka" (Öz Türk) kelimesinden türediğini belirtmektedir.
Dil ve Kelime Ortaklığı:
Baskça, etrafındaki İspanyolca ve Fransızca gibi Avrupa dillerine hiç benzemez. Tıpkı Türkçe gibi eklemeli (bitişken) bir dildir (Örneğin; Türkçe'deki ev-ler-de yapısı gibi). Türk bilim insanı Dr. Hamit Zübeyir Koşay, Baskça ile Türkçe arasında avcılık, hayvancılık ve doğa ile ilgili 200'den fazla tamamen aynı kökten gelen kelime bulmuştur. Bu durum, İskitlerin Orta Asya'dan getirdiği Türk dilini İspanya dağlarına taşıdığını kanıtlar.
Dünyaca ünlü tarihçi El-Mesudî’nin İspanya coğrafyasında İskit varlığını kaydetmesi basit bir hata değildir. Bu bilgi; dil benzerlikleri, isim ortaklıkları ve kültürel kanıtlarla birleştiğinde büyük bir gerçeği ortaya çıkarır: Bugün İspanya'da yaşayan Basklar, yüzyıllar önce Avrupa'nın en batı ucuna göç etmiş ve orada kendi kültürlerini korumayı başarmış olan İskit Türklerinin torunlarıdır. Bu tarihi gerçek, Türk tarihinin sınırlarının sadece Asya ile sınırlı olmadığını, Atlas Okyanusu kıyılarına kadar uzandığını çok net bir şekilde gözler önüne sermektedir.
KAYNAKLAR
El-Mesûdî, Murûc ez-Zeheb ve Ma’âdin el-Cevâhir (Altın Bozkırlar), 10. Yüzyıl. (Eserin Türkçe çevirisi Ahsen Batur tarafından yapılmış ve Selenge Yayınları tarafından basılmıştır. Kitapta İspanya'nın kuzeyindeki İskit savaşçılarından bahsedilir).
Adile Ayda, Türklerin İlk Ataları, Ankara, 1987. (Baskların öz adı "Eusko" ile Yakut Türklerinin öz adı "Soko/Saka" arasındaki doğrudan bağları anlatan temel kitap).
Dr. Hamit Zübeyir Koşay, “Bask Dili ile Türkçe Arasında Münasebetler”, Türk Yurdu Dergisi, 1954. (Baskça ve Türkçe arasındaki 200 ortak kelimeyi ve İskit-Bask göç yollarını inceleyen bilimsel makale).
Bahtiyar Aydın
Yeliz Kılıçaslan