Altai İskitleri (Sakalar) ve Proto-Hunlar (Ön Hunlar / Xiongnu) arasındaki bu nihai mücadele, Avrasya bozkır tarihinde devasa bir dönüm noktasını temsil eder.
M.Ö. 3. yüzyılın sonlarında Altai İskitleri ile Proto-Hunlar (Xiongnu) arasında patlak veren nihai mücadele, yabancı iki kavmin yıkım savaşı değildir. Bu savaş; Çin sınırlarından Avrasya bozkırlarına kadar uzanan coğrafyada "Bozkırın Tek Efendisi" olmak, kutsal Altai ve Ötüken topraklarını elinde tutmak isteyen iki öz kardeş Türk gücünün cihan hakimiyeti ve Kut mücadelesidir.
Bu iki Türk gücü, Avrasya'nın mutlak hegemonyasını ele geçirmek için karşı karşıya geldiğinde askeri stratejilerin savaşı yaşanmıştır:
Metalürjide zirveye ulaşan ve demiri işleyen Sakalar, ağır zırhlı alp süvarileriyle doğrudan düşman hatlarını yarmayı hedefleyen heybetli bir orduya sahipti.
Hunlar ise hiyerarşik, son derece disiplinli ve menzil avantajına sahip hafif atlı okçu tümenleriyle yükseliyordu.
Hakimiyet mücadelesinin kaderini, iki tarafın da çok iyi bildiği ama Hunların kusursuz uyguladığı "Sahte Geri Çekilme" (Turan Taktiği) belirledi. Hunlar kaçar gibi yaparak Saka alplerini merkeze çekmiş, ardından hilal şeklinde kuşatarak mesafeli ok atışlarıyla Sakaların zırhlı hantal üstünlüğünü kırmıştır.
Prof. Dr. Ekrem Memiş’in de işaret ettiği üzere, bozkırdaki bu amansız hakimiyet mücadelesini Proto-Hunlar kazanmıştır. Ancak bu galibiyet bir Türk boyunun yok edilmesiyle değil, iki kardeş gücün birleşerek daha muazzam bir yapıya dönüşmesiyle neticelenmiştir.
Mete Han (Modu Chanyu), bozkırda düzeni sağlayıp cihan hakimiyeti iddiasını gerçekleştirdiğinde, "Ok çeken tüm kavimleri tek bir aile halinde birleştirdim" diyerek Sakaları da Hun sancakları altında toplamıştır. Yenilen veya Hun hegemonyasını kabul eden Saka Türkleri, Hun İmparatorluğu'nun en dinamik kurucu unsurlarından biri olmuştur.
Sakaların bin yıllık eskiçağ kültürü, at yetiştirme sanatı, kurgan geleneği ve Esik Kurganı'nda somutlaşan erken Türkçe yazı dili, Hunların askeri disipliniyle harmanlanmıştır. Ekrem Memiş’in tarih metodolojisi ışığında bakıldığında; bu nihai mücadele, Hunlardan Göktürklere kadar uzanacak olan kesintisiz ve ortak Türk devlet geleneğinin sarsılmaz temellerini bozkıra kazımıştır.
KAYNAKLAR
Memiş, Ekrem. İskitlerin Tarihi, Altınpost Yayıncılık, Ankara, 2012. (İskitlerin kökeni, göç yolları, Esik Kurganı'ndaki Türkçe yazılar ve Hunlarla olan sosyo-kültürel bağları).
Memiş, Ekrem. Eskiçağda Türkler, Çizgi Kitabevi, Konya, 2002. (Türklerin en eski tarihi, Hunlardan önceki Türk varlığı ve bozkır kavimlerinin egemenlik yapıları).
Memiş, Ekrem. Eskiçağ Tarihinde Doğu-Batı Mücadelesi, Çizgi Kitabevi, 2005. (Avrasya steplerinde ve ön Asya'da güç dengeleri, Türk boylarının cihan hakimiyeti için yürüttükleri mücadeleler
Yeliz Kılıçarslan