* Paleontoloqlar meduzaların dinozavrların ən qədimindən bir neçə dəfə daha yaşlı olduğunu müəyyən ediblər. Onlar Yer üzündə təxminən 650 milyon il əvvəl peyda olublar.
* Bəzi meduzaların toxunuşu - saniyənin kiçik bir hissəsində - bir insanı və ya böyük bir heyvanı öldürməyə qadirdir.
* Zəhərli meduzaların sancma hüceyrələri bəzən hətta ölü meduza çimərlikdə yatdıqdan bir neçə həftə sonra da təhlükəli olaraq qalır. Buna görə də onlara toxunmamalısınız. Bu canlıların cnidocysts adlanan xüsusi orqanları var ki, bunlar içərisində iplik olan kiçik konus kimi bir şeydir. Hər sancılı hüceyrədə belə bir cnidosist var və toxunanda hədəfin məğlubiyyətini təmin edən də odur.
* Meduzalarda cnidocyst reaksiyasının sürəti sadəcə olaraq ağlasığmazdır. Alimlər hesablamışlar ki, hücum anında bu hüceyrədən çıxan "ip" təxminən 40.000 G, yəni Yerə sərbəst düşmə sürətindən 40 min dəfə çox sürətlə hədəfi dəyir.
* Palau ölkəsində bir kubmetr suya orta hesabla 3-5 ədəd bir neçə milyon bu canlının yaşadığı heyrətamiz meduza gölü var. Göldə yırtıcı heyvan olmadığı üçün, meduzalar təkamül zamanı sancma hüceyrələrini itirmiş və buna görə də zərərsiz hala gəlmişlər.
* Növlərdən asılı olaraq bu onurğasızlar həm cinsi, həm də qeyri cinsi yolla çoxala bilirlər.
* Dünyada 3200-dən çox meduza növü var. Yəqin ki, onlar əslində daha çoxdu, sadəcə onların hamısı hələ elm adamları tərəfindən öyrənilməmiş və aşkarlanmamış.
* Onların bəzi növləri çaylarda və şirin su göllərində həyata uyğunlaşıb.
* Meduzaların əksəriyyəti şəffaf və ya yarım şəffafdır. Bu təbii maskalanma onlara yırtıcıların diqqətindən yayınmağa kömək edir.
* Bəzi meduzalar lüminesans səbəbiylə qaranlıqda parlayır.
* Zoologiya baxımından onların yaxın qohumları mərcan və anemonlardır.
* Meduzaların ağciyərləri, ürəkləri, qulaqları və ya bir çox başqa orqanları yoxdur. Onların beyinləri də yoxdur və bədənləri konsistensiya baxımından jeleyə bənzəyir.
* Bu canlılar bütün bədənləri ilə nəfəs alır, suda həll olunan oksigeni udurlar.
* Meduzaların necə hərəkət etdiyini, suyu götürüb güclə çölə atmasının müşahidəsi alimlərə reaktiv hərəkəti kəşf etməyə və reaktiv mühərriklər icad etməyə imkan verib.
* Tullantıları bədənlərindəki yeganə açıqlıqdan, yəni ağızdan çıxarırlar.
* Meduzaların çoxu planula, yəni sürfə kapsulları qoyaraq çoxalır. Lakin onların bir neçə növü məməlilər kimi canlı nəsillər verir.
* Portuqaliyalı gəmi adlanan meduza suda deyil, onun səthində yaşayır. Bədəni qazla doludur, buna görə suyun üzərundə qala bilirvə ayaqcıqları aşağıya doğru sallanır. Portuqal gəmisinə toxunuş ölümcüldür.
* 2016-cı ildə Portuqaliya gəmilərinin qəfil hücumu səbəbindən Tailand hakimiyyəti Phuket çimərliklərini bağlamaq məcburiyyətində qalıb. Suya girmək sadəcə təhlükəli olub.
* Meduza populyasiyasının belə saylarda olmaması lazım olmayan yerlərdə artması ekosistemdə nəyinsə səhv olduğunun açıq göstəricisidir. Meduza su anbarını doldura bilər, əgər içindəki digər heyvanlar ölürsə, bu zaman anbar tamamilə boşaldılmalıdır.
* Dünyanın ən böyük meduzası Arktika siyanididir. Günbəzinin diametri 2,5 metrə qədər olan, çadırlarının ayaqlarının uzunluğu 35-37 metrə çata bilər.
* Dünyanın ən kiçik meduzaları İrukandjidir. Ümumiyyətlə, bu ad altında 16 növ qutu meduza birləşir, onlardan ən kiçiyi təqribən 1 sm günbəz ölçüsünə malikdir. İstisnasız olaraq, bütün İrukandji ölümcül zəhərlidir.
Esmira ŞÜKÜROVA