Huma hakkında pek çok hikaye ve efsane olsa da, hepsinin ortak noktası, kuşun asla yere inmediği ve tüm yaşamını, görünmez olduğu yerden yükseklerde uçarak yaşadığıdır.
Başına konduğu kimseye mutluluk getirdiğine inanılması sebebi ile talih kuşu veya devlet kuşu olarak da isimlendirilir. Bunun kaynağı eskiden bir hükümdar ölünce halkın bir meydanda toplandığı ve Hüma'nın başına konduğu ya da gölgesinin üzerine düştüğü kişinin hükümdar olduğuna dair halk inancıdır.
bir huma yakalamak imkansızı başarmak olarak görülür. sadece bir tanesine bir göz atmak, sadece huma'nın gölgesinin bir insanı hayatının geri kalanında mutlu edeceğine inanılsa bile. ayrıca gelenek, bir huma'nın canlı yakalanamayacağını ve bir huma'yı bu şekilde öldüren kişinin kırk gün içinde öleceğini söyler.
Hümâ, eski Türklerde doğa üssü güçleri olan bir tür tanrıça olarak kabul edilen Umay’la aynı kabul edilmiştir.
Osmanlı Devleti döneminde devletin yönetildiği meclise Hümâ kuşunun baht, tâlih ve devlet kuşu anlamlarından hareketle Hümâyun adı verilmiştir. “Hümâ ak giydikçe hümâyun olur.” mısrâsı başta pâdişah olmak üzere devlet adamlarına yazılmış bir mısrâdır. Bu dize sâdece Hümâ’nın rengini söylemekle kalmaz, aynı zamanda Hümâyun’da alınan kararların ne kadar âdil bir şekilde alınması gerektiğine de vurgu yapar.
Neşe Dörtgöz