Məşhur muşketyorun hekayəsi iki ədəbi adaptasiyaya məruz qalıb. Birincisi, yazıçı Qatien de Kurtilz de Sandras qəhrəmanın ölümündən 27 il sonra "Müsyö D'Artagnanın xatirələri"ni yaratmışdır. Bir əsr yarım sonra Aleksandr Düma onlardan öz romanı üçün istifadə etmişdir. Lakin maraqlı budur ki, əsl D'Artagnan, ehtimal ki, onun "sərgüzəştləri" haqqında kitab belə oxuya bilməzdi - o, zəif oxuyurdu və bəlkə də heç yaza bilmirdi.
***
Əsl D'Artagnan əslində muşketyor rotasında mövcud idi və xidmət edirdi. Eynilə Atosun (Armand de Sieges d'Oteville), Porthosun və Aramisin (Henri d'Aramitz) prototipləri kimi. Lakin onların dostluğu təmiz uydurmadır. Ən maraqlısı odur ki, D'Artagnanın əsl karyerası yalnız Rişelyenin ölümündən sonra, Kardinal Mazarinin rəhbərliyi altında başlamışdır. Kitab qəhrəmanı "Qırmızı Kardinal"a qarşı hiylə qursa da, əsl Qaskonlu karyerasını varisinə sədaqətli xidməti sayəsində qurdu.
Rişelye duellərə və intriqalara qarşı həqiqətən sərt mübarizə aparırdı. Əgər əsl D'Artanyan Üç Müşketerlə dalaşsaydı və ya Kraliçanın Bukinqemlə intriqalarında ona kömək etsəydi, karyerası Bastiliyada və ya eşafota bitərdi. Hətta "əsas cani" Roşfor belə, D'Artanyandan 14 il çox yaşamış və Orleanda təbii ölümlə ölən real bir insan olduğu ortaya çıxdı.
Kitabın tarixə sadiq olduğu yeganə sahə qəhrəmanın ölümüdür. D'Artanyan əslində 1673-cü ildə Maastrixt mühasirəsində Fransa ordusunda general-leytenant rütbəsində öldü. Əgər əsl D'Artanyan ədəbi personaj kimi davransaydı, biz onun haqqında heç vaxt eşitməzdik. Lakin əsl, daha az romantik karyerası sayəsində o, tarix yaratdı və bütün dövrlərin ən məşhur qəhrəmanlarından birinin prototipinə çevrildi.
Allen
TEREF