Aleksandr Qrin - Ölümdən sonra həyat

18-03-2026, 17:04           
Aleksandr Qrin - Ölümdən sonra həyat
Yazıçı Aleksandr Qrin ömrünün son səkkiz ilini (1924-1932) Krımda keçirdi, bura onu həyat yoldaşı Nina köçməyə məcbur etdi. Qrini Petroqradın sərxoş əyləncələrindən uzaqlaşdırmaq üçün özünü xəstə kimi təqdim etdi.
1924-cü ildə onlar Krıma köçdülər və Nina orada "sağlamlığını yaxşılaşdıra" bildi. Feodosiyadakı Qalereya küçəsi 10 ünvanında (indiki Qrin Muzeyi) mənzil aldıqdan sonra naşirlə məhkəmə çəkişmələri onları məhv etdi. Onlar mənzili satmağa və 1930-cu ildə daha ucuz Starıy Krım şəhərinə köçməyə məcbur oldular.
Orada Sovet senzurası, "dövrün tələblərinə uyğunlaşmırsınız" iddiası ilə ailə büdcəsinə daha da ağır zərbə vurdu və Qrinin əsərlərinin təkrar nəşrini qadağan etdi. Onlar xəstələnməyə və aclıq çəkməyə başladılar - Qrin hətta yerli quşları yay və oxla ovlamaq məcburiyyətində qaldı, lakin heç bir nəticə vermədi. Yazıçılar Birliyinə kömək istəyərək göndərdiyi bütün məktublar rədd edildi. Ona həmçinin "ideoloji düşmən" damğası vurulmuşdu və təqaüd verilmədi.
Qrin zəif qidalanma və stress səbəbindən mədə xərçənginə tutuldu. 1931-ci ilin aprel ayının sonlarında, artıq ağır xəstə olanda, Voloşini ziyarət etmək üçün sonuncu dəfə (dağlardan keçərək) Koktebelə piyada getdi. Bu marşrut hələ də turistlər arasında populyardır və "Qrin Cığırı" kimi tanınır. 1931-ci ilin sonlarında Qrinin vəziyyəti pisləşdi. Nina Feodosiyadan tanıdığı bir həkimə zəng etdi, lakin o, yazıçının əzablarını yüngülləşdirə bilmədi. 8 iyul 1932-ci ildə, 51 yaşında Aleksandr Qrin Starıy Krımda vəfat etdi. Nina Qrinin çox sevdiyi dənizə baxan Starıy Krımsk qəbiristanlığında məzarı üçün bir yer seçdi. Yazıçının məzarında "Dalğalarda Qaçış" adlı bir abidə ucaldıldı. Qrinin ölümündən iki il sonra, Paustovskiləri ziyarət edərkən 39 yaşlı Nina ilə görüşən yazıçı Malışkin, onun qarşısında diz çökdü və qışqırdı: "Assol! Niyə saçların bu qədər ağarıb?"

Nina Qrin Starıy Krımda tibb bacısı işləyərək yaşamağa davam etdi. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı o, məcburi əməyə görə Almaniyaya sürgün edildi, lakin 1945-ci ildə könüllü olaraq geri döndü və əmlakı müsadirə olunmaqla "əməkdaşlıq və xəyanət" ittihamı ilə on il həbs cəzası aldı. Müsadirədən sonra Starıy Krımdakı torpaq sahəsi və binaları Starıy Krım Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi L.S. İvanova verildi.

Nina demək olar ki, bütün cəzasını çəkdi və 1955-ci ildə əfv fərmanı ilə azadlığa buraxıldı. 1953-cü ildə Stalinin ölümündən sonra bir çox yazıçıya qoyulan qadağa qaldırıldı və Qrinin əsərləri bərpa edildi. Onlar milyonlarla nüsxədə nəşr olundu. Qrinin dostlarının səyləri ilə "Seçilmiş Əsərlər" (1956) üçün qonorar aldıqdan sonra Nina Starıy Krıma gəldi, ərinin tərk edilmiş məzarını tapmaqda çətinlik çəkdi və Qrinin öldüyü evin yerli icra komitəsinin sədrinə verildiyini və toyuq yuvası kimi istifadə edildiyini öyrəndi. Nina bu evdə yazıçı muzeyi açmaq istədi, lakin məmur toyuq yuvasından ayrılmaqdan imtina etdi.
Qrinin yazıçı dostları Qrinin evini müdafiə etmək üçün açıq məktub yazdılar. Bir il sonra Leonid Lençin "Toyuq və Ölümsüzlük" felyetonu "toyuq yuvasına" güclü zərbə vurdu. İvanov qəzəbləndi. Onun səyləri sayəsində Starıy Krımda Nina Qrinin öldürülmüş körpələrin qanını yaralı almanlara köçürdüyü barədə şayiələr yayılmağa başladı. Küçələrdə insanlar yazıçının dul qadınına "Faşist!" şüarları ilə fit çalırdılar. Nina belə bir kədərdən insult keçirdi. 1960-cı ildə Aleksandr Qrinin 80 illik yubileyində Nina nəhayət evinin orderini və açarlarını aldı və yazıçının ad günündə onu qonaqlara açdı. O, ömrünün son on ilini orada keçirdi. 1970-ci ilin iyul ayında Feodosiyada Qrin Muzeyi açıldı, lakin cəmi bir il sonra Starıy Krımdakı Qrin evi də muzey statusu aldı, çünki onun Sov.İKP Krım Vilayət Komitəsi tərəfindən açılması Nina ilə uzun müddətdir davam edən münaqişə səbəbindən əngəlləndi: "Biz Qrin tərəfdarıyıq, amma onun dul qadınına qarşıyıq. Muzey yalnız o öldükdən sonra mövcud olacaq."
Nina Nikolayevna Qrin 27 sentyabr 1970-ci ildə Kiyevdə reabilitə olunmadan vəfat etdi. Lakin o, ən vacib vəzifəsini yerinə yetirdi: Starıy Krımda Aleksandr Qrin Muzeyini qurdu və onun haqqında xatirələr yazdı. O, ərinin yanında dəfn edilməsini istədi. Toyuq yuvasının itirilməsindən əsəbiləşən yerli partiya rəsmiləri bunu qadağan etdilər və Nina qəbiristanlığın digər ucunda dəfn edildi. Növbəti il, 23 oktyabrda, Ninanın doğum günündə, altı dostu tabutu gecə təyin olunmuş yerdə yenidən dəfn etdilər.

1997-ci ildə Nina Qrin reabilitasiya edildi.

Şəkil - Qrin - Ölüm yatağında. Starıy Krım, 1932
KİM KİMDİR
TEREF












Teref.az © 2015
TEREF - XOCANIN BLOQU günün siyasi və sosial hadisələrinə münasibət bildirən bir şəxsi BLOQDUR. Heç bir MEDİA statusuna və jurnalist hüquqlarına iddialı olmayan ictimai fəal olaraq hadisələrə şəxsi münasibətimizi bildirərərkən, sosial media məlumatlarındanda istifadə edirik! Nurəddin Xoca
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
E-mail: n_alp@mail.ru