Selahattin Eyyübi hakkında bu sayfada da çok paylaşım yaptım. Tarihe mal olmuş bir kahraman komutan, Devlet lideri. Aslında onun hangi kavimden olması da önemli değil. Araplar, Türkler, Kürtler hepsi sahiplenir. Zengiler bir Türk beyliği veya devleti id. Nizamettin Zenginin ölümü ile, yerine geçecek oğlu olmadığından, kendi oğlu gibi yetiştirdiği Selahattin geçmiş. Devletin ismini Babası Necmettin Eyüp ün ismi ile Eyyübi Devleti şekilin de değiştirmiştir. Yazının sonuna kendi ve ailesi ile ilgili bilgileri ekleyeceğim.
SELAHADDİN EYYÜBİ İÇİN, ÇAĞDAŞİ Batılılar T Selahaddin'e TÜRK MÜ KÜRT mü dedi?
••●••■
...İşte doğrudan birincil kaynakların tam referanslarıyla Selahaddin için devrinin tarihcilerince kullanılan ifadeler:
--- Latin ve Haçlı Kronikleri – Tam Kaynak ve İfade
- Arnold of Lübeck, Chronica Slavorum
Kitap VIII, Bölüm 16: “Saladinus Turcorum princeps…”
→ “Selahaddin, Türklerin prensi…”
- Ambroise, Estoire de la Guerre Sainte (yaklaşık 1190–1196)
Satır 2745: “…li rois des Turcs, Saladin…”
→ “Türklerin kralı Selahaddin…”
- Itinerarium Peregrinorum et Gesta Regis Ricardi (1190’lar)
Kitap I, Bölüm 56: “…Saladinus Turcus…”
→ “Selahaddin Türk…”
- Jacques de Vitry, Historia Orientalis (1210–1220)
Bölüm 65: “…Saladinus rex Turcorum…”
→ “Selahaddin, Türklerin kralı…”
- Roger of Howden, Chronica
Cilt IV, s. 37: “…Saladinus Turcorum rex…”
→ “Selahaddin, Türklerin kralı…”
Bunlar doğrudan kroniklerde geçen özgün Latince/Eski Fransızca ifadeler ve ilgili bölüm/satır referanslarıdır.
... Merak edersiniz kaynakları da vereyim olur mu?..
Kısaca: İşte Selahaddin’i “Türk prensi / Türklerin kralı” olarak zikreden kroniklerin dijital erişim bağlantıları. Bunlar doğrudan birincil kaynakların tam metinleri veya güvenilir edisyonlarıdır.
Size Dijital Bağlantılar – Gerçek Kaynaklarin adresini vereyim.
- Arnold of Lübeck, Chronica Slavorum
Latin tam metin (Lappenberg ed., 1868): Internet Archive
Dijital edisyon: Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf
- Ambroise, Estoire de la Guerre Sainte
Fransızca tam metin (1897 baskısı): Internet Archive
Modern edisyon ve İngilizce çeviri: Anna’s Archive
- Itinerarium Peregrinorum et Gesta Regis Ricardi
İngilizce çeviri (Ashgate, 1997): Internet Archive
Stubbs edisyonu üzerinden kaynak: PDF (Penn State)
- Jacques de Vitry, Historia Orientalis
Leiden Üniversitesi dijital koleksiyon: Leiden Digital Collections
Yale Beinecke Kütüphanesi nüshası: Yale Library
- Roger of Howden, Chronica
Latin tam metin (Stubbs ed., 1868–71): Internet Archive
Gallica (BNF) dijital nüsha: Gallica
---
Önemli Nokta
Bu bağlantılar doğrudan birincil kaynakların dijital edisyonlarıdır. İlgili bölümlerde Selahaddin için geçen ifadeler (Turcorum princeps, rex Turcorum, li rois des Turcs) bizzat bu metinlerde görülebilir.
---
SELAHATTİN TİGRİT TE 1138 TE DÜNYAYA GELDİ. AMCASININ YERİNE VEZİR OLDU. 1174 TAHTA ÇIKTI.1187 HİTTİN SAVAŞINI KAZANINCA ÜNÜ DÜNYA YA YAYILDI. TİGRİT LİDİR. 1193 TE VEFAT ETTİ. Selahaddin'in kardeşlerinin isimleri Tacülmülk Böri, Seyfülislam Tuğtekin, Melik Adil Ebu Bekir ve Şahinşah'tır. ... Torunlarından 13. yüzyılda yaşayan Okçu Yusuf ...
Babası: Necmeddin Eyyub
Dini: Sünni İslam (‎Şâfiî‎)‎
Doğum: y. 1137; Tikrit‎, ‎Irak‎, ‎Abbâsîler‎
Hanedan: Eyyûbîler
‎İsmet Hatun · ‎Revvâdîler · ‎ VEFATINDAN SONRA OĞULLARI AYNI BAŞARIYI SÜRDÜREMEDİ. TİGRİT E AZERBAYCAN IN GÜNEYİNDEN GELMİŞLERDİR. O COĞRAFYADA TÜRKMEN VE KÜRT OYMAKLARIDA YAŞARDI. ANCAK TÜRK TÖRESİNE GÖRE YETİŞTİRLMİŞ.. AMCASI ŞİKRUH, VEZİR.. NİZAMETTİN İN ZENGİ OĞLU OLMAYINCA. EVLADI GİBİ ÇOK SEVDİĞİ, KÜÇÜK YAŞTA BÜTÜN İLİMLERİN OKUTULDUĞU, BAŞARILI BİR KOMUTAN OLAN, VEZİR SELAHATTİN ONUN YERİNE GETİRİLDİ. MISIR I FETHETTİ. DEVLETİN İSMİNE BABASI EYYÜP ÜN İSMİNİ VERDİ. SELAHHATİN HARRANI FETHETTİ BİR KÜRT BEYİNE DEĞİL, TÜRKMEN ÇUBUKOĞULLARINA VERDİ. KUDÜS ÜN SEKSEN YIL SONRA HAÇLILARDAN ALINIP FETHEDİLMESİNDE EFSANE OLDU. TABİ BU FETİHTE. MUSUL ATABEYI KÖKBÖRÜ MUZAFFERÜDDİN BEYİN BÜYÜK KATKISI VARDIR. ŞİMDİ BURADAN SONRASINI RAHMETLİ EBÜLFEYZ ELÇİBEY DEN DİNLEYELİM.
************SELAHATTİN EYYÜBİ***************************
Eyyübi Devletinin kurucusu, Kudüs Fatihi Selahattin Eyyübiyi. Eski Azerbaycan Milli Lideri. Cennnet Mekan Ebulfeyz Elçibey den dinleyelim.
...Ebulfez Elçibey: Bir gün Kahire Üniversitesi Tarih Fakültesi'nin bir öğrencisi ile tanıştığımda:
Öğrenci: Hangi ülkedensiniz
Elçibey: Azerbaycan’dan.
Öğrenci: Siz Selahaddin Eyyubi’nin Vatanındansınız
Ben Selahaddin Eyyubi hakkında az okumamıştım. Ancak bu sözü yeni işitiyordum ve bir o kadar da şaşırdım.
Elçibey: Nereden biliyor sunuz
Öğrenci: Sabah ben size kaynağını getiririm.
Getirdi de.
...Eni (şimdi kesin diyemiyorum) 25-30 cm, boyu 40-50 cm olan ayrıca bir eser idi.
Renkli resimlerle görkemli şahıslar serisinden ansiklopedik yayındı, üzerinde Selahaddin'in cengaver giyiminde resmi var idi.
Avrupa da Selahaddin adı ile tanınan, sadece Kudüste değil,bütün Filistin ve Suriyede haçlıları darmadağın edip bu yerleri onlardan temizleyen, Almanya İmparatoru’nun, İngiltere ve Fransa Krallarının liderliği altında başlayan üçüncü Haçlı Seferine (1189-92) karşı birleşik müslüman ordularının başında durarak haçlıların baş komutanı, bütün avrupa’nın gurur duyduğu İngiltere Kralı aslan yürekli Riçar'dı (1157-1199) Akka Kalesinde diz çöktürerek tutsak alan, bütün Avrupan'ın “gazabına gelmiş” ve hatta Aligyeri Dantenin “İlahi Komediya” eserinde Cehennemde tasvir edilen, Mısırda Eyyubiler sülalesinin hakimiyet esasını 1177 yılında koyan yenilmez Komutan ve Sultan Selahaddin’in (1138-1193)!..."
Tarihçi öğrencinin bana verdiği eserde benim için yeni olan bu idi ki,
Sultan Selahaddine sormuşlar:
Diyorlar ki; Siz Kürdsünüz. Bu, doğru mudur
Selahaddin Eyyübi;
Hayır
Biz Azerbaycandanız.
Amcam Şirkuh diyordu ki, biz Ez-zib (Arapça:Kurt/Kurd-Gurd) tayfasındanız. Doğrudan-doğruya, o zaman bunu okuduğumda beni çok heyecana getirmişdi.
Bir şeye hayıflanırdım ki, tarih kaynağı gösterilmemişdi. Sonralar Bakü’de Aspirantura’da okurken ve Üniversitede ders verirken de Selahaddin hakkında araştırmalarımı devam ettirdim ve aradığımı buldum; araştırmacıların en doğru saydığı kaynakların birinde tanınmış görkemli Bilgin İbn Hellikan‘ın;
"Görkemli Adamların Ölüm Tarihi" (Vefayat El-Ayan) eserinde.
İbn Hellikan yazıyor;
...Şirkuh demiştir ki, bizim nesebimiz (Soykökümüz) Gök Böri (Boz Kurt/Göy Gurd)-dir!..."
Selahaddin'in babası Eyyub Azerbaycan’da Urmiya, Xoy, Divin, Zengezur ve Erivan boylarında, Kerkük Boylarında, Nahçıvan’da, Göyçe’de geniş bir şekilde yayılmış Göy Börü, Qara Börü, Boz Börü tayfalarından, bir sözle, qurdlar tayfasından çıkmıştır. Günümüzde de bu adları taşıyan yer, mahalle, köy, oba, dağ, tayfa ve nesillere bu bölgelerde sıkça rastlanır.
Bu meselenin;
Orta çağlarda "qurd" sözü ile "Kürd" sözünün Arab Elifbası ile yazılışında uygunluğundan doğan karışıklığın başka bir benzeri Azerbaycan şairi dahi
Nizami Gencevi ile bağlı olmuştur.
Bu konuda Azerbaycan edebiyat alimleri tekrar tekrar yazmışlardır. Onların dediğini burada kaydetmeyi gerekli sayıyorum.
Şöyle ki;
Nizami eserlerinin birinde;
“Menim qurd tinetli anam” yazmış, araştırmacılar bunu “Benim Kürd Asıllı Anam” olarak okuyup, yanlış takdim etmişler (Orta çağda qurd sözü ile Kürd aynı şekilde yazılırdı)..."
Ebulfez Elçibey, Bütöv Azerbaycan Yolunda, Syf, 162,163,164
Selahaddin Eyyubi'nin ailesi, [Hezbani](https://tr.wikipedia.org/wiki/Hezbaniler) [Kürt](https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCrtler) aşiretinin [Revvâdîler](https://tr.wikipedia.org/wiki/Revv%C3%A2d%C3%AEler) kolundandır.[[19]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-20) Revvâdîlerin soyunun ise aslı [Arap](https://tr.wikipedia.org/wiki/Araplar) olan [Yemenli](https://tr.wikipedia.org/wiki/Yemen) [Ezd](https://tr.wikipedia.org/wiki/Ezd) kabilesine dayandığı, [İbnü'n–Nedîm](https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0bn%C3%BC%27n-Ned%C3%AEm) ve [İbnü'l–Esîr](https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0bn%C3%BC%27l-Es%C3%AEr) gibi yazarlar tarafından aktarılmaktadır.[[20]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-21)[[21]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-22) Buna göre Revvâdîler aşireti, [Abbâsî Hâlifeliği](https://tr.wikipedia.org/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) tarafından 758'de [Basra](https://tr.wikipedia.org/wiki/Basra)'dan alınarak [Azerbaycan](https://tr.wikipedia.org/wiki/Azerbaycan)'a yerleştirilmişlerdir.[[22]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi...) Kabileye adını veren Revvad bin Müsenna el–Ezdî, Azerbaycan valisi Yezid bin Hatim tarafından güvenliği sağlama amacıyla [Tebriz](https://tr.wikipedia.org/wiki/Tebriz) civarında vazifelendirilmiştir.[[22]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi...) Daha sonra, onun soyundan gelen torunları, 8. ve 9. yüzyıllarda [Abbâsîlerin](https://tr.wikipedia.org/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) Tebriz valisi olarak vazife yapmışlardır. Revvâdîler, 10. yüzyılın başından itibaren Azerbaycan'da baskın hâle gelen [Kürt](https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCrtler) varlığıyla, özellikle de [Hezbaniler](https://tr.wikipedia.org/wiki/Hezbaniler) aşiretiyle karışarak [Kürtleşmiş](https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%BCrtle%C5%9Ftirme), asimile olarak bu tarihten itibaren Kürt olarak tanınmışlardır.[[22]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi...)[[23]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-24)[[24]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-25)[[25]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-26) Ahmed için "Ahmedil" ve Muhammed için "Memlân" gibi isimleri kullanmaya başlamışlardır.[[22]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi...)[[26]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-27)[[27]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-28) Ancak bazı yazarlar Revvâdîlerin kökeninin belirsiz olduğunu ve Ezd kabilesi ile bir bağlantıları olup olmadığının açık olmadığını belirtmişlerdir.[[28]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-29)[[29]](https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahaddin_Eyyubi#cite_note-30) Daaha ne yaapalım. ne istiyorsunuz? Yormayın lütfen.
Engin Torun
TEREF