Bir Karikatürün Sınırları Aşan Hikayesi: Versay’dan İnkılap Kılıcı'na
Bu gün, 10:54

11 Ocak 1931 tarihinde Almanya’da yayımlanan hiciv dergisi Kladderadatsch’ın kapağında, elinde "Wahrheit" (Gerçek) yazılı bir kılıç tutan, atletik yapılı ve kararlı bakışlı bir kahraman tasvir edilir. Bu kahraman, I. Dünya Savaşı'nın tüm suçunu Almanya’ya yıkan Versay Antlaşması'na (Savaş Suçu Yalanı) karşı çok başlı bir canavarla savaşmaktadır.
Ancak resme dikkatli bakanların gözünden kaçmayan çok çarpıcı bir detay vardır: Kahramanın yüz hatları, geriye taranmış saçları ve duruşu doğrudan Mustafa Kemal Atatürk’e benzemektedir.
Bu benzerlik kesinlikle bir tesadüf değildir. O dönem Versay’ın ağır şartları altında ezilen Weimar Almanyası'nda, Sevr Antlaşması'nı yırtıp atarak işgalcileri kovan Atatürk ve Türk Kurtuluş Savaşı, Alman milliyetçileri için muazzam bir "rol model" ve umut ışığıydı. Derginin çizeri Oskar Garvens da bu hayranlıktan ilham alarak "haksızlığa karşı duran lider" tipolojisinde Atatürk’ün ikonik silüetini kullanmıştı.
Hikayenin asıl şaşırtıcı halkası ise 1947 yılında Türkiye’de tamamlanır. Cumhuriyet dönemi çizerlerimiz, sınırları aşan bu köklü sembolizmi fark ederek Alman dergisinin kapağını doğrudan Atatürk’e uyarlarlar. Yeni çizimde kahramanın elindeki kılıca "İnkılap" yazılır ve canavarın kafaları cumhuriyet düşmanı akımları temsil edecek şekilde yeniden tasarlanır. Hatta bu güçlü çizim, yakın dönemde üç boyutlu bir heykele dönüştürülerek sanat dünyasında büyük yankı uyandırır.
Özetle; 1931 yılında bir Alman çizerin kalemiyle Versay'a karşı "Gerçek" kılıcını sallayan o tanıdık silüet, yıllar sonra kendi topraklarında cumhuriyet devrimlerini koruyan bir "İnkılap" kılıcına dönüşmüştür.
Tarih Gelecektir

