Tarih ve popüler kültür, ne zaman bozkırın savaşçı kadınlarından bahsetse, konuyu hızla birer "mitoloji" veya "masal" kalıbına sokma eğilimi gösterir. Hem Saka (İskit) Türklerinin ulu kraliçesi Tomris Hatun hem de antik metinlerin efsanevi savaşçıları olan Amazonlar, uzun yıllar boyunca batı merkezli tarih anlayışı tarafından hayal ürünü olarak görülmüştür. Ancak modern arkeoloji, antropoloji ve DNA teknolojileri bu algıyı tamamen yıkmıştır: Tomris Hatun da Amazonlar da birer masal karakteri değil, Avrasya bozkırlarında kanıyla ve canıyla savaşmış tamamen gerçek Türk kadını gerçekliğidir. Bu iki güç tarih sahnesinde hiçbir zaman karşı karşıya gelmemiş veya fiziki olarak karşılaşmamıştır. Bunun en temel sebebi birinin hayal ürünü olması değil, tamamen farklı zaman dilimlerinde yaşamış olmalarıdır.
Tomris Hatun ile Amazonların birbiriyle karşılaşmasını imkansız kılan ve aralarındaki farkı ortaya koyan en net gerçek, tarihsel kronolojide gizlidir:
Amazonların Yaşadığı Dönem (M.Ö. 1200'ler):
Amazon anlatıları, antik dünyada Truva Savaşı dönemlerine, yani Milattan Önce 1200'lü yıllara kadar uzanır. Antik yazarlar, Amazonların Karadeniz kıyılarında (Samsun/Terme) ve Azak Denizi çevresinde yaşadığını belirtir. Yunanlılar kendi toplumlarında kadını eve hapsederken, Karadeniz kıyılarına geldiklerinde erkeklerle yan yana savaşan, at üzerinde ok atan Ön Türk (Saka/İskit) kadınlarını gördüler. Bu durum onlara o kadar olağanüstü geldi ki, bu gerçek Türk kadınlarını kendi dillerinde "Amazon" olarak adlandırıp mitolojilerine taşıdılar. Yani Amazonlar hayali periler değil, Yunanlıların gözüyle kayda geçirilmiş ilk savaşçı Türk kadınlarıdır.
Tomris Hatun ve Massagetler (M.Ö. 6. Yüzyıl):
Tomris Hatun ise Amazonlardan yüzyıllar sonra, M.Ö. 6. yüzyılda (M.Ö. 530 civarı) yaşamış somut bir tarihi şahsiyettir. O, Saka Türklerinin en savaşçı ve çetin boylarından biri olan Massagetlerin ulu kraliçesidir. Hazar Denizi'nin doğusunda, Orta Asya'nın kalbinde hüküm sürmüştür. Dönemin en büyük köleci gücü olan Pers İmparatorluğu'nun kralı Büyük Kiros, Massaget Türklerinin topraklarını işgal etmeye kalktığında karşısında Tomris Hatun'u bulmuştur. Tomris Hatun, ordusunun başına bizzat geçerek ünlü Turan taktiğiyle Pers ordusunu yok etmiş ve Kiros'u öldürmüştür.
Aralarında neredeyse 700 yıllık bir zaman farkı ve binlerce kilometrelik coğrafi mesafe olduğu için Tomris Hatun ile Amazonların fiziki olarak karşılaşması imkansızdır. Ancak her ikisinin de masal olmadığını kanıtlayan şey, bugün Rusya, Kazakistan ve Ukrayna bozkırlarındaki Türk mezarlarından (kurganlardan) çıkan bulgulardır.
Yapılan arkeolojik kazılarda; yanlarında okları, yayları, demir kılıçları ve savaş zırhlarıyla gömülmüş yüzlerce kadın iskeleti bulunmuştur. Antropologlar, bu kadınların kemik yapılarından çocukluktan itibaren ata bindiklerini, yay gerdiklerini ve kemiklerindeki kılıç/ok yaralarından bizzat savaş meydanlarında çarpıştıklarını bilimsel olarak ispatlamıştır. İşte bu bulgular; hem Amazon anlatılarının arkasındaki Saka kadınlarının hem de Massagetlerin kraliçesi Tomris Hatun'un tamamen gerçek olduğunu dünyaya ilan etmiştir.
Özetlemek gerekirse; Tomris Hatun ve Amazonlar iki farklı ordu olarak hiçbir zaman dünya üzerinde karşı karşıya gelmemişlerdir. Bunun sebebi birinin masal olması değil; Amazonların M.Ö. 1200'lerde Karadeniz'de iz bırakan ilk Türk kadın savaşçılar olması, Tomris Hatun'un ise M.Ö. 6. yüzyılda Orta Asya bozkırlarında fırtına gibi esen Massaget Türklerinin gerçek kraliçesi olmasıdır. Her ikisi de asla birer masal değildir; toprak altından çıkan ok uçları, zırhlar ve savaşçı kadın kemikleri bu tarihin ne kadar kanlı, canlı ve gerçek olduğunu kanıtlamaktadır. Onlar, kadim Türk kültüründe kadının bağımsızlığına, asaletine ve askeri dehasına verilen değerin zamanları aşan en somut vesikalarıdır.
Kaynaklar
Herodot (Herodot Tarihi, 1. ve 4. Kitap): Amazonların İskit (Saka) kültüründen geldiğini aktaran ve Massagetlerin kraliçesi Tomris Hatun'un Pers Kralı Kiros'a karşı kazandığı tarihi zaferi dönemi dönemine (M.Ö. 6. yy) kaydeden en eski yazılı kaynaktır.
Jeannine Davis-Kimball (Warrior Women / Savaşçı Kadınlar Arkeoloji Raporu): Avrasya bozkırlarındaki Saka-Türk kurganlarında bizzat kazılar yapan Amerikalı arkeolog, silahlarıyla gömülen kadın iskeletlerini bularak "Amazon efsanesinin arkasındaki somut gerçeklik Türk bozkır kadınıdır" tezini bilimsel olarak dünyaya kanıtlamıştır.
Prof. Dr. İlhami Durmuş (İskitler / Sakalar Üzerine Akademik Araştırmalar): Massagetlerin ve Sakaların Türk kökenini, kültürlerini ve batı literatüründeki "Amazon" algısının aslında farklı dönemlerde yaşamış Saka-Türk kadınının askeri yapısından türediğini tarihi belgelerle ortaya koyan temel çalışmadır.
Prof. Dr. Bahaeddin Ögel (Türk Kültür Tarihi): Türk devlet yapısında kadının ve boyların (Massagetler dahil) askeri-siyasi haklarını, orduların başına geçebildiğini (Tomris Hatun örneğinde olduğu gibi) açıklayan köşe taşı eserdir
Bahtiyar Aydın
Yeliz Kılıçaslan