İskitlerde ant içme (kan kardeşliği) ritüeli, Avrasya bozkırlarında tarihin ilk büyük süvari imparatorluğunu kuran bu topluluğun, sonraki Türk devletlerine miras bıraktığı en köklü ve en karakteristik Ön-Türk törelerinden biridir.
Batılı oryantalist tarih tezleri uzun süre İskitleri Türk dünyasından koparmaya çalışsa da; kurgan mimarileri, göçebe yaşam tarzları, süvari taktikleri, Alp Er Tunga ve Şu gibi Türk destanları ve en önemlisi de ant içme ritüelleri İskitlerin/Sakaların doğrudan Türk kültür dairesine ait olduğunu tartışmasız şekilde ortaya koymaktadır.
Eski Türkçe bir kelime olan "Ant" kavramı, İskitlerde sadece sözlü bir sözleşme değil; iki savaşçının kanlarını birleştirerek ömür boyu birbirine bağlanmasını sağlayan, biyolojik akrabalıktan bile daha üstün sayılan kutsal bir askerî ittifaktır.
Antik Kaynaklarda İskitlerin Ant İçme Ritüeli
İskitlerin bu kutsal Türk töresi, antik dönemin en önemli iki yazarı tarafından tüm detaylarıyla ve hayranlıkla kayıt altına alınmıştır:
1. Herodotos’un Aktarımı (Kımız/Şarap ile Ant İçme)
Grek tarihçi Herodotos, ünlü eseri Tarih'in IV. kitabında İskitlerin ant içme törenini şöyle tarif eder:
İskit soyluları ant içeceği zaman büyük bir toprak kâsenin içerisine içki (kımız veya şarap) doldururdu.
Ant içen Türk savaşçıları, vücutlarını (kol veya parmaklarını) keskin bir nesneyle çizerek kanlarını bu kaba akıtırlardı.
Ardından kabın içerisine İskitlerin kutsal saydığı pala, balta, mızrak ve ok gibi savaş aletleri batırılırdı.
Yapılan duaların ardından, ant içen savaşçılar ve onların en yakın şahitleri bu kanlı karışımı yudumlayarak töreni tamamlardı.
2. Samsatlı Lukianos’un Aktarımı (Kan Yalaşmak)
M.S. 2. yüzyılda yaşayan Lukianos, Toxaris (Dostluk Üzerine) adlı eserinde İskitlerin dostluk ve sadakat anlayışını anlatırken doğrudan Türk diline ve edebiyatına yerleşen "kan yalaşmak" boyutunu gözler önüne serer:
Savaşçılar parmaklarını kesip kanlarını ortak bir kaba akıtırlar.
Ardından kılıçlarının uçlarını bu karma kana batırarak karşılıklı olarak yalarlardı.
Bu ritüel, yüzyıllar sonra Göktürklerde, Uygurlarda ve Oğuz boylarında "kan yalaşmak" tabiriyle aynen devam etmiştir.
Lukianos’un aktardığına göre, İskitlerde sadakatin bölünmemesi için bir Türk savaşçısı hayatı boyunca en fazla 2 veya 3 kişiyle kan kardeşi olabilirdi. Bir tehlike anında kan kardeşini yarı yolda bırakmak en büyük onursuzluk ve töre çiğneme suçuydu.
Arkeolojik Kanıt (Kul-Oba Kurganı): Kerç Yarımadası’nda bulunan Kul-Oba Kurganı'ndan çıkarılan M.Ö. 4. yüzyıla ait altın plaketlerde, yan yana durarak aynı kutsal kaptan ant içen (kan kardeşliği yapan) iki İskit savaşçısı tasvir edilmiştir. Bu somut arkeolojik veri, Herodotos ve Lukianos'un anlattığı Türk ant içme töreninin en büyük görsel delilidir.
Kültürel Devamlılık (Hunlar ve Göktürkler): Çin kaynakları (Shiji ve Hanshu), Asya Hun İmparatorluğu'nun da Çinlilerle veya diğer boylarla ittifak yaparken tıpkı İskitler gibi kutsal bir kaba kan akıtıp, içine silah batırarak ant içtiklerini (kımız içtiklerini) yazar. Göktürk yazıtlarında geçen "ant" kavramı da bu bin yıllık Türk devlet geleneğinin kesintisiz devam ettiğini gösterir
Yeliz Kılıçaslan
Bahtiyar Aydın