Yuri Naqibinin (1920-1994) gündəliyindən:
"Demək olar ki, bütün sovet insanları ruhi xəstədir. Dinləyə bilməmələri, mütləq həqiqətlərə qaranlıq inancları, zehni sıxıntıları və hava axınının olmaması patoloji haldır. Bunlar yalnız fransızların eqosentrizmi, acgözlüyü və narsizmi kimi milli xüsusiyyətlər deyil; bunlar kütləvi ruhi xəstəlikdir.
Səbəbləri təhlil etmək olduqca çətindir: bu, özünümüdafiə, əbədi qorxu, fiziki və zehni tükənmə, ruhun yalanların ağırlığı altında tükənməsi, kiniklik, iki qiyafədə mövcud olmaq ehtiyacını əhatə edir: biri ev üçün, digəri cəmiyyət üçün. Ən bədbəxtləri evdə belə maska ​​​​taxmalı olanlardır. Və onlardan bir neçəsi var. Yalnız özünü eşitmək, dialoqa girməmək, təxribatlara təslim olmamaq, mübahisəyə, baxış nöqtələrinin toqquşmasına, həqiqət axtarışına girməmək, simvolik Afrika "Meymun"u kimi kar, kor və lal olmaq - və sağ qalmaq şansınız var. <...>
Amma fərqli bir yol seçmək istəyənlər üçün, əslində, çoxdan lazımsız olan şeylərə məhdudiyyətlər qoyulacaq: ədəbiyyat, düşüncə azadlığı, söz azadlığı olmayacaq. Axı bunlarsız daha asandır. Amma idman, televiziya, kino, sərxoşluq və cinsi fəaliyyət qalacaq. Hökumət tədbirlərinə qarşı bütün etiraz və narazılıq formaları qadağan ediləcək; sağ və ya sol olmayacaq - tək bir qarışqa yuvasının intizamlı sakinlərinin homojen bir kütləsi olacaq. Nizam hökm sürəcək."
-
(1982).
—------------------------------------
Viktor Selyutinin nəşri