(Tirebolulu Koçuroğlu Hüseyin)
YIL 1869
"Trabzonda bir kaç gün dinlenecektim. Bir sabah pencereye gittim. Gözlerim, işlediği cinayetlerin cezasını çekmek üzere asılmış olan Koçuroğlu Hüseyin'in cesedinin etrafına toplanmış bir kalabalık ile karşılaştı. Hapishanedeki zaptiyeler, daha gün doğmadan İstanbul'a sevk ediliyor bahanesiyle kendisini uyandırmışlar, sımsıkı bağlı olduğu halde Gâvur meydanına getirmişler. Sabahın ilk saatinde de bir ucu bir ağacın dallarına öbür ucu bir sehpaya dayanmış bir dar ağacına asmışlar..
Koçuroğlu Hüseyin Tireboluluydu, bahriye neferi idi. Kötü tavır ve hareketlerinden küreğe mahkûm olmuştu. İstanbul tersanesinden kaçmış, doğduğu memlekete gelmiş, orada da müteaddit cinayetler işlemişti. Polis tarafından takip edilince dağa çıkmıştı. Beş yahut altı kişilik bir eşkıya çetesinin başı olmuştu. Tam dokuz yıl Tirebolu şehri ile Tirebolu ovasını kasıp kavurmuş. Yerini hükümete haber verebilecekleri ölüm ile tehdit etmiş, soyacağı insanları, ufak bir mukavemetleri halinde merhamet etmeyip öldürmüştü. Bu yalçın ve derin vadilerle kesilmiş memleketin bütün yollarını ve izlerini biliyordu.
Nihayet başına para biçilmişti, başını getirene mühim bir mükâfat, bir kaç yüz bin kuruş verilecekti.
Tirebolu kaymakamı Mütevellizade Ahmet efendinin bizzat sarf ettiği gayretlere rağmen bulunamamıştı. Eğer bir kadının cesareti olmasaydı sonuna kadar yakasını adaletten kurtaracaktı. İdamdan bir yıl evvel Koçuroğlu Hüseyin şehir halkından birinin karısına göz koyarak Tirebolu'ya gelmiş gece bu adamın evine girmiş, kadını dağa kaldırmak istemiş. Müdafaa etmek isteyince kocasını bir hançer darbesinde öldürmüş. Bu arada da kadın ahıra kaçmış, arkasından koşan Hüseyin ahır kapısına dayanmış, kırmış ve kadını esvabından yakalamış. Fakat cesur kadın eline geçen bir odun baltasını bütün kuvvetiyle haydudun kafasına indirmiş, onu yere sermiş, sonra bağırarak dışarı fırlamış etraftan yetişenler hâlâ baygın yatan haydudu yakalamışlar.
Bu dağlıların canı pek oluyor, almış olduğu korkunç yaraya rağmen kendini toplayan Hüseyin, kaçamamış, mahkemede, yalnız kendi elinden çıkmış on dokuz katil cürmünden dolayı idama mahkûm olmuş, cesedi, o gün meydanda bir hayli durdu, görenler ona ait bir çok şeyler konuşuyordu, yüzlerde bir nevi meserret alâmeti görünüyordu."
Derleyen: Oğuzhan Karaduman
Tranzon'da Bir Haydudun İdamı, Theophile-Louis Deyrolle'nin (1844-1923) 1869 tarihli Lazistan ve Ermenistan Seyahatleri adlı eserinden, Il Giro del mondo (Dünya Turu), Coğrafya, Seyahat ve Kostümler Dergisi, Cilt IV, Sayı 8, 20 Temmuz 1876'dan bir çizim.
Oğuzhan Karaduman
TEREF