Son vaxtlar bəzi texnologiya yönümlü nəşrlərdə musiqi zövqü ilə zəka səviyyəsi arasında əlaqə qurmağa çalışan mübahisəli iddialar yayılıb. Süni intellekt əsaslı şərhlərə söykənən bu yanaşmada pop, rep və elektron musiqi kimi geniş auditoriyaya xitab edən janrlar “aşağı idrak səviyyəsi” ilə əlaqələndirilib. Lakin mütəxəssislər bu iddiaları elmi əsası olmayan ümumiləşdirmə kimi qiymətləndirirlər.

Sfera.az bildirir ki, süni intellekt vasitəsilə musiqi janrlarına əsaslanan “zehni profil” yaradılmağa çalışılsa da, irəli sürülən nəticələr heç bir akademik tədqiqata söykənmir. Neyroalimlər vurğulayır ki, insanın zəka səviyyəsini dinlədiyi musiqi növünə görə müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Neyrobioloq Daniel Levitin “Bu Musiqi Beyninizdir” adlı araşdırmasında musiqinin beynin bir çox bölgəsini aktivləşdirdiyini qeyd edir. Onun sözlərinə görə, musiqi güclü bioloji stimul yaradır, lakin bu stimul zəkanın ölçüsü demək deyil.

Motsart effekti nəyi sübut edir, nəyi yox?

1990-cı illərdə gündəmə gələn “Motsart effekti” tez-tez yanlış şərh olunur. 1993-cü ildə aparılan bir araşdırma Motsartın K448 fortepiano sonatasını dinləyən şəxslərin məkan-zaman testlərində qısamüddətli (10–15 dəqiqəlik) performans artımı göstərdiyini üzə çıxarıb. Lakin bu təsir ümumi zəka artımı ilə əlaqələndirilməyib.

Psixoloq E. Qlenn Şellenberq bildirir ki, musiqi dinləmək zəkanı birbaşa artırmır. Onun sözlərinə görə, idrak inkişafı əsasən musiqi aləti çalmaq kimi aktiv məşğuliyyətlərlə bağlıdır. Tədqiqatlar da göstərir ki, uzunmüddətli zehni dəyişikliklər passiv dinləmə ilə deyil, musiqi ilə fəal şəkildə məşğul olmaqla formalaşır.

Nəticə olaraq, alimlər vurğulayır ki, musiqi zövqünə əsaslanaraq insanların zəka səviyyəsini qiymətləndirmək üçün heç bir elmi əsas mövcud deyil.