Vyana Universitetinin alimləri ev pişiklərinin maddələr mübadiləsində maraqlı və gözlənilməz bir xüsusiyyət aşkar ediblər. Məlum olub ki, pişiklərin tüklərinin izotop tərkibi onları sanki bitki mənşəli qida ilə qidalanan canlılar kimi göstərir. Halbuki pişiklər tam şəkildə ətyeyən — yəni obligat yırtıcılardır.

32gun.az bildirir kız araşdırma Frontiers in Ecology and Evolution (FEE) jurnalında dərc olunub.

Pişiklər ət olmadan yaşaya bilməz. Lakin alimlər azotun sabit izotoplarının pişiklərin tük və bığlarında aparılan analizi zamanı maraqlı nəticə əldə ediblər: izotop göstəriciləri bitki əsaslı qidalanan, o cümlədən veqan insanların göstəricilərinə yaxın olub. Bu fakt heyvanların qidalanma tərzinin toxuma izotoplarına əsasən müəyyənləşdirilməsi metoduna yenidən baxılmasını zəruri edir.

Azot izotopları orqanizmin qida zəncirindəki yerini müəyyən etmək üçün istifadə olunur. Adətən ^15N izotopunun payı nə qədər yüksəkdirsə, canlı bir o qədər yuxarı trofik səviyyədə yer alır. Normalda heyvan toxumalarında ^15N qidaya nisbətən 3–5 promil artır. Bu göstərici “trofik diskriminasiya faktoru” adlanır. Lakin pişiklərdə bu faktor gözləniləndən xeyli aşağı — təxminən 1,6 promil olub.

Tədqiqat çərçivəsində sənaye yemləri ilə qidalanan və ev şəraitində saxlanılan 35 pişiyin tükləri, eləcə də 14 pişiyin bığları analiz edilib. Müqayisə üçün isə müxtəlif qidalanma tiplərinə — hərtərəfli qidalananlardan tutmuş veqanlara qədər — malik 653 insanın saç nümunələri istifadə olunub. Pişiklərdə δ^15N göstəricisi təxminən 6,5–6,6 promil təşkil edib ki, bu da bitki əsaslı qidalanan insanlarla demək olar eynidir.

Alimlərin fikrincə, bunun səbəbi pişiklərin yüksək effektiv maddələr mübadiləsidir. Onlar amin turşularının tərkibi öz toxumalarına çox yaxın olan yüksək keyfiyyətli zülal qəbul edirlər. Nəticədə amin turşuları demək olar ki, birbaşa tüklərin əsasını təşkil edən keratinə daxil olur və izotop tərkibi ciddi dəyişmir. İnsanlarda və digər heyvanlarda isə zülalın parçalanması və yenidən sintezi daha mürəkkəb olduğu üçün izotop “sürüşməsi” daha böyük olur.

Tədqiqat müəllifləri vurğulayıblar: “Bu, pişiklərin veqanlar kimi qidalandığı anlamına gəlmir. Lakin nəticələrimiz göstərir ki, aşağı δ^15N göstəriciləri həmişə bitki mənşəli qidanı ifadə etmir və maddələr mübadiləsinin xüsusiyyətləri ilə bağlı ola bilər”.

Alimlər qeyd edirlər ki, bu nəticələr ekologiya və arxeologiya üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki həmin sahələrdə izotop analizi heyvanların və insanların qidalanma tarixinin bərpasında geniş istifadə olunur. Gələcək tədqiqatlarda bu effektin qan, əzələ və sümük toxumalarında da müşahidə olunub-olunmadığı araşdırılacaq.