ABŞ və Kanada arasında ticarət danışıqlarının həftəsonu nəticəsiz başa çatmasından və hər iki ölkənin bir-birinin məhsullarına 50 faizlik tariflər tətbiq edəcəyini açıqlamasından sonra sərhədin hər iki tərəfində sahibkarlar mümkün nəticələrə hazırlaşır.

Valyuta.az BBC-yə istinadən xəbər verir ki, Kanadanın Alberta əyalətinin Kalqari şəhərində yaşayan Sindi Baldassi özünün “CindyLouWho2” daş-şüşə zinət əşyaları şirkətini əsasən amerikalı alıcıların hesabına inkişaf etdirir. Ametist, dəniz şüşəsi və əqiqdən hazırlanan məhsulların satışının təxminən 75 faizi ABŞ-dan gəlir.

Lakin ABŞ prezidenti Donald Trampın yeni tətbiq etdiyi tariflər onun satdığı məhsulların böyük hissəsinə şamil edilir. Baldassi bildirir ki, şirkəti ayaqda saxlamaq üçün məhsulların əksəriyyətinin qiymətini 50 faiz artırmalı olacaq.

“Çox güman ki, bu, ABŞ-dakı satışlarımın böyük hissəsini məhv edəcək. Biznesimin ən azı yarısının yox olacağını gözləyirəm”, – Baldassi BBC-yə bildirib.

Kanadanın baş naziri Mark Karni sentyabrın 8-dən ABŞ-ın polad, süd məhsulları, məişət texnikası və elektronika məhsullarına rüsum tətbiq ediləcəyini açıqlayıb. Trampın tarifləri isə şənbə günü qüvvəyə minib və Kanada şərabına, süd məhsullarına, sementə, geyimə və xokkey avadanlıqlarına təsir edib.

“Ölə bilərik”

Kanadada yeni ticarət müharibəsinin təsirlərinin nə qədər ağır olacağı hələ tam aydın deyil. Ölkə son illərdə ABŞ-la dəfələrlə tətbiq edilən və dayandırılan tariflərə müəyyən qədər uyğunlaşıb.

Kanadanın Ontario əyalətində fəaliyyət göstərən “Lind Furniture” şirkəti təxminən 60 ildir dəri mebel satır. Şirkətin müştəriləri arasında illər ərzində “Sears” və “Costco” kimi böyük mağaza şəbəkələri də olub.

2025-ci ildə Trampın hakimiyyətə gəlməsindən sonra şirkətin satışları azalıb. “Tariflər barədə ilk söhbətlər başlayan kimi insanlar alışlarını təxirə saldılar”, – şirkətin baş meneceri Maykl Sayfer BBC-yə deyib.

Onun əsas narahatlığı isə amerikalı alıcılar uğrunda rəqabətdir.

“Hamı amerikalılara satış etmək istəyir – onlar istədikləri yerdən ala bilərlər. Bilmirəm, biz onlarla müharibədə qalib gələ bilərikmi; bizi məhv edə bilərlər”, – Sayfer bildirib.

Cümə günü danışıqların dayandırılmasından sonra qüvvəyə minən ABŞ tarifləri Kanadanın ABŞ-a ixrac etdiyi təxminən 20 milyard dollar dəyərində məhsula aiddir. Bu, Kanadanın illik ABŞ ixracının təxminən 5 faizini təşkil edir. Yeni rüsumlar artıq Kanada poladı, alüminiumu, avtomobilləri və taxta məhsullarına tətbiq edilən tariflərə əlavə olunur.

Kanada ixracının 70 faizinin ABŞ-a yönəldiyini nəzərə alsaq, idxal vergilərinin hər iki tərəfdə daha da artırılması ölkə iqtisadiyyatını ciddi risk qarşısında qoya bilər.

“Kiçik bizneslər əzilib gedəcək”

Toronto şəhərində yerləşən kişi geyimləri brendi “Outclass”ın təsisçisi Matteo Sqaramella bildirib ki, geyim şirkətləri adətən mağazaların sifarişlərini məhsulların çatdırılmasından aylar əvvəl qəbul edirlər.

Yanvarda ABŞ mağazalarının sifariş etdiyi məhsullar sentyabrda çatdırılacaq, lakin indi onların üzərinə yeni tarif tətbiq olunacaq.

“İndi onlarla əlaqə saxlayıb desəm ki, bu məhsulların göndərilməsi üçün mənə ödəyəcəyiniz məbləğdən əlavə, UPS sizdən 50 faiz əlavə pul tələb edə bilər, hamısı deyəcək: ‘Heç bir halda, göndərməyin’”, – Sqaramella deyib.

O, əlavə xərclərin kimin üzərinə düşəcəyini hələ müəyyənləşdirə bilməyib.

“Bunun nəticəsində çoxlu insan müflis olacaq. Böyük şirkətlər həmişə bir çıxış yolu tapa bilirlər, amma kiçik bizneslər bunun altında əziləcək”, – sahibkar bildirib.

Onun topdansatış gəlirlərinin və elektron ticarət satışlarının yalnız 20 faizi ABŞ bazarının payına düşür.

“Vəziyyət yaxşılaşmazdan əvvəl daha da pisləşəcək”

Ticarət müharibəsinin təsirləri yalnız ABŞ-ın şimalında hiss olunmur. Karni bildirib ki, sentyabrda ABŞ məhsullarına tətbiq ediləcək Kanada tarifləri Trampın rüsumlarına “dollar-dollar” prinsipi ilə cavab verəcək. Əks tədbirlərin detalları yaxın günlərdə açıqlanacaq.

Oreqon ştatının Portlend şəhərində “Paloma Clothing” geyim mağazasının sahibləri Mayk Rouç və Kim Osgud isə ən çox satılan məhsullarından birinin qiymətinin kəskin bahalaşa biləcəyinə hazırlaşırlar.

Osgud dizaynlarını Monrealda yerləşən şirkətə göndərir və həmin şirkət dizaynları cütlüyün mağazada satdığı yastıqların üzərinə köçürür.

Yastıqların hər biri 59 dollara satılır. Yeni tariflər nəzərə alınmaqla, məhsulun qiyməti 86-90 dollara qədər yüksələ bilər.

“G hədiyyə məhsulları qiymətə çox həssasdır. İnsanların hədiyyə üçün ödəməyə hazır olduqları müəyyən məbləğ olur və onlar bundan artıq ödəmək istəmirlər”, – Rouç bildirib.

51 ildir fəaliyyət göstərən mağazanın sahibləri ilkin qiyməti qoruyub saxlamağı və Rouçun “tarif problemi” adlandırdığı məsələnin həll olunacağına ümid etməyi planlaşdırırlar.

“Üç ay əvvəlcədən xəbərdarlıq edilsəydi, plan qurmaq və təchizatçılarla işləmək mümkün olardı. Amma bu, sözün əsl mənasında bir gecədə baş verəndə, çıxış yolu tapmaq çox çətin olur”, – o deyib.

ABŞ şirkətləri də zərər görür

Yeni tariflər “Paloma Clothing” kimi şirkətlər üçün dəyişikliklərə səbəb olsa da, digər ABŞ şirkətləri Trampın hakimiyyətə qayıtmasından və rüsumlar tətbiq etməyə başlamasından sonra üzləşdikləri problemləri davam etdirirlər.

Kaliforniyanın Plimut şəhərində yerləşən “Terre Rouge Wines” şirkətinin sahibi Bill İston son il yarım ərzində ABŞ spirtli içkilərinə tətbiq edilən boykot səbəbindən şərabını Kanadaya göndərə bilmir.

Hazırda şirkət həmin şərabları anbarda saxlamaq üçün ayda 2 400 dollar ödəyir və gələcəkdə onları Kanada bazarına göndərə biləcəyinə ümid edir.

“Şərab anbarda daha da yaxşılaşıb, amma sabah onu sata bilsəm belə, son il yarım ərzində çəkdiyim əlavə xərcləri Kanadadakı müştərimin ödəməsini gözləyə bilmərəm”, – İston BBC-yə bildirib.

Kanada sərhədinə yaxın ABŞ şirkətləri də ticarət müharibəsinin təsirini hiss edir.

Vaşinqton ştatının Bellinqem şəhərindəki “Northwest Yarns and Mercantile” sənətkarlıq mağazasının sahibi Hizer Sivi bildirib ki, tarif müharibəsi başlayandan bir ildən çox müddət ərzində mağazaya alış-veriş üçün gələn kanadalı müştərilərin sayı təxminən 20 faiz azalıb.

Kanadalıları xüsusilə Trampın Kanadanın ABŞ-ın 51-ci ştatına çevrilə biləcəyi barədə açıqlamaları qıcıqlandırıb.

ABŞ-Kanada sərhədindən 25 dəqiqəlik məsafədə yerləşən mağazaya bəzi kanadalı müştərilər “Kanadaya qarşı ritorika” səbəbindən artıq mağazaya gəlməyəcəklərini bildirən məktublar göndəriblər.

“Biz bunu tamamilə başa düşdük”, – Sivi deyib.

Müştərilərin azalması və qiymətlərin yüksəlməsinin birgə təsiri mağazanı fəaliyyətini davam etdirmək üçün yaxınlarda icmanın dəstəyinə müraciət etməyə və ianə kampaniyası başlatmağa vadar edib.

Həftəsonu yeni tariflərin qüvvəyə minməsi ilə mağaza daha bir problemlə üzləşib.

“Vəziyyət yaxşılaşmazdan əvvəl daha da pisləşəcək. Kanada ilə münasibətləri bərpa etmək illər və illər çəkəcək. Məncə, bu yeni tariflər bizi həmin uçuruma daha da yaxınlaşdırır”, – Sivi bildirib.