Odysseia'nın en ünlü maceralarından biri, Odysseus'un tek gözlü, insan yiyen dev Polyphemos'la karşılaşması. Bir çoban olan bu Kyklop, Odysseus ile adamlarını mağarasına hapsedip onları birer birer yemeye başladı. Ama Odysseus devi güçlü bir şarapla sarhoş etti, kızgın bir kazıkla tek gözünü kör etti ve sonunda mağaradan kaçmayı başardı.
Ama görseldeki bu mermer baş, bize o korkunç canavarı göstermiyor. Yüzündeki ifade ne sarhoş ne de öfkeli. Bu yüzden bazı araştırmacılar, bu Polyphemos'un, deniz perisi Galateia'ya duyduğu karşılıksız aşkı gibi başka bir anı yaşadığını düşünüyor. Hellenistik şair Theokritos'un anlattığı bu hikâyede Polyphemos, bir canavar değil, sevdiğine kavuşamayan bir aşıktı.
Daha eski betimlemelerde Kyklopların gözü alnının tam ortasına konuyordu. Burada ise göz, tıpkı bir insanınki gibi burnun üst kısmına yerleştirilmiş. Bu küçük değişiklik, Polyphemos'u bir canavar olduğu kadar şaşırtıcı derecede insani de gösteriyor. Saçların, sakalın ve yüzün canlı işçiliği ise MÖ 2. yüzyılda Pergamon'da (Bergama) çalışan heykeltıraşların üslubunu andırıyor.
Bu figürün tam olarak hangi sahneyi canlandırdığı ve Hellenistik bir eser mi yoksa daha sonraki bir Roma uyarlaması mı olduğu bilinmiyor.
Nesrin Ozan